و در مرتبه چهارمش حرف مدّ واقع گردد ، مانند " اكذوبة : دروغ ، ارجوزة : نوعى از شعر ، احدوثة : حديث ، اسلوب : راه و روش ، اضبارة : دسته بسته كتاب و كاغذ ، ابريق : آفتابه ، ابريج : مشگى يا ظرفى كه در آن دوغ زنند تا كرهاش را گيرند " در اينها گوئى : " اكاذيب ، اراجيز ، احاديث ، اساليب ، اضابير ، اباريق ، اباريج " .
25 - " مفاعل " جمع اسم چهار حرفى كه اولش ميم زائد است ، مانند " مجلس ، مسجد ، مكرمة ، مفتح ، مقبرة ، منزل ، مرتع ، معيشة ، مصيف ، " ميگوئى : " مجالس ، مساجد ، مكارم ، مفاتح ، مقابر ، منازل ، مراتع ، معايش ، مصايف ، " .
و اگر از اين اسماء معتل العين باشد و قلب به الف شده باشد به اصلش برميگردد ، مانند ، " مفازة : بيابان مغارة : غار ، منارة " ميگوئى : " مفاوز ، مغاور ، مناور " .
26 - " مفاعيل " جمع است براى همانگونه اسم باضافه آنكه در مرتبه چهارمش حرف مدّ باشد ، مانند " مفتاح ، ميزان ، مصباح ، ميثاق ، مطمورة : زيرزمين ، مسكين ، ميگوئى : " مفاتيح ، موازين ، مصابيح ، مواثيق ، مطامير ، مساكين " .
27 - " تفاعل " جمع است براى اسم چهار حرفى كه اولش تاء زائد باشد ، مانند " تجربة ، تنبل ، ترقوة : چنير گردن ، تذكرة " ميگوئى : " تجارب ، تنابل ، تراقى ، تذاكر " .
28 - " تفاعيل " جمع است براى همانگونه اسم باضافه حرف مدّ در مرتبه چهارمش ، مانند " تكليف ، تقسيم ، تنبال و تنبول و تنبالة ،
علوم العربية — صفحة 427
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٤٢٧