جواب - اگر به قصد مسخره واستهزا وهتك احترام بگويد ، حرام است ، ولو عنوانِ غيبت نباشد .
مسئلهء 4 - اوصافى كه در بعضىها است ، كه پيش مردم ، نقص وعيب ، حساب مىشود ؛ گفتنِ آنها چه صورت دارد ؟
جواب - در صورتي كه اشعار به ذمّ وقَدْح دارد - مانند : كر وكور وچلاق وكچل وبخيل وترسو وشكم گُنده وپرخور وأمثال اينها - گفتنش اشكال دارد ؛ چه گوينده ، به قصد نقص وعيب گويد ، يا به قصد ديگر .
مسئلهء 5 - اگر كسى بگويد : فلانى ، خيّاطى بلد نيست ؛ يا : خوب نجّارى نيست ؛ يا آنكه : درس نخوانده ؛ [ يا ] : نان ، خوب نمىپزد ؛ [ يا ] : در مسافرت ، عاجز است ؛ [ يا ] :
آهنگرى را نمىداند ؛ ونظاير اينها ؛ [ آيا ] حرام است ، يا نه ؟
جواب - اينها به حسب ظاهر ، عيب نيست ؛ وحلال است گفتنِ آن ، مگر اينكه از شنيدنِ اينها متأثّر ومتأذّى شود ، [ كه ] از باب ايذاى مؤمن ، حرام مىشود .
مسئلهء 6 - مراد از عيب ونقص ، كه اظهار آن ، غيبت وحرام است ، چيست ؟
جواب - هرچه كه نقص وعيب ، حساب شود - چه راجع به بدن مؤمن باشد ، يا به نَسَب ، يا خُلق ، يا عمل ، يا گفتار ، يا دين ، يا دنيا ، حتّى لباس وخانه وفرش وحيوانِ آن شخص - همه غيبت است وحرام است ؛ مثلًا اگر بگويد : فلانى ، شب كور است ، لوج است ، يك چشمى است ، كچل است ، قدّش خيلى كوتاه است ، دماغش گنده است ، رنگش سياه است ، يا زرد است ، پدرش آدم رباخوارى است ، فاسق است ، مادرش با زيد رابطه دارد ، خواهرش بدكاره است ، پسرش دزد است ، پدرش خسيس وبد خُلق است ، يا خودش بخيل است ، ريا كننده است ، متكبّر است ، آدم عصبانى است ، خيلى ترسو وبىجربزه است ، يا دزد است ودستش كج است ، دروغپرداز است ، ظالم است ، در نماز بىاعتنا وكاهل است ، از نجاسات پرهيز كن نيست ، احترام پدر ومادر را نگه نمىدارد ، از غيبت پرهيز ندارد ، هميشه متعرّض عِرض
رساله هاى فقهى و اصولى — صفحة 164
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦٤