بحث و تفتيش نمودن در فهم سرّ غيبت آن سرور ممنوعاند .
چنانكه شيخ مقدّم ابو محمد حسن بن موسى النوبختى ابن اخت جناب اسماعيل بن على بن اسحاق بن ابى سهل بن نوبخت كه در بغداد ، شيخ متكلّمين از طايفهء اماميّه بوده است ، در كتاب فرق و مقالات « 1 » ، بعد از ذكر مذهب اماميّه در حقّ مهدى و غيبت او فرموده : نيست براى عباد كه از امور خداى تعالى ، تفتيش و چيزى را بدون علم پيروى كنند و آثار چيزى را طلب كنند كه از ايشان پنهان كردهاند .
نيز ذكر اسم آن جناب و سؤال از مكان او جايز نيست تا اينكه آن حضرت به اين مأمور شود ، زيرا آن جناب گمنام ، خايف و مستور به ستر خداوندى است و بحث كردن از امر او بر ما نيست ، بلكه بحث از اين و طلب او محرّم است و حلال نيست . . . ، الخ .
اين ناچيز گويد : ظاهر قول آن بزرگوار كه فرموده : و بحث كردن از امر او بر ما نيست ؛ اين است كه بحث ، تفتيش و طلب از هرچه راجع به آن سرور است از گمنامى ، مستورى ، علم نداشتن دربارهء آن حضرت ، به خصوص در مورد مكان ، ندانستن حكمت غيبتش از انظار مردم اين جهان و غير اينها ، تماما محرّم و تنقيب و بحث از آنها غير محلّل است ، كما لا يخفى .
وجه سوّم : بنابر آنچه در اخبار وارد است ، خصوص حكمت غيبت آن بزرگوار از چيزهايى است كه جز بعد از ظهور آن حضرت ، براى عموم مردم ظاهر نخواهد شد .
چنانكه در علل الشرايع « 2 » و كمال الدين « 3 » از عبد اللّه بن فضل هاشمى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده كه فرمود : به درستى كه براى صاحب اين امر ، غيبتى است كه لابدّ است هر اهل باطنى در آن به ريبه بيفتد .
عبد اللّه بن فضل گويد : عرض كردم : چرا ؟ فدايت شوم !
فرمود : به جهت امرى كه در كشف آن براى شما به ما اذن ندادهاند .
هامش
( 1 ) . فرق الشيعه ، صص 110 - 109 .
( 2 ) . علل الشرايع ، ج 8 ، ص 246 .
( 3 ) . كمال الدين و تمام النعمة ، ص 482 .