1 - نظريات در اصل تخيير و مستندات آنها
گفتيم كه موضوع اصل تخيير دوران امر بين محذورين است ولى دانشمندان اصولى در اجرا يا عدم اجراى اصل تخيير اتفاق نظر ندارند ، اين نظريّات به پنج دسته ذيل قابل تقسيم مىباشد :
الف - عدم اجراى اصل تخيير و لزوم اجراى برائت شرعى و عقلى
پيروان اين نظريّه تفاوتى ميان دوران امر بين محذورين و مورد شبهات ابتدايى - كه اصل برائت در مورد آنها جارى است - نمىبينند و معتقدند كه دليلهاى برائت عقلى و شرعى ، شامل اين مورد نيز مىشود ؛ زيرا قاعدهء عقلى « قبح عقاب بلا بيان » در هريك از موارد وجوب و حرمت اجرا مىشود چون مكلّف از تكليف وجوبى خاصّى كه بر او متعيّن شده خبر ندارد و اين جهل مىتواند شامل تكليف تحريمى نيز باشد ؛ بنابراين در مورد هريك از اين دو تكليف كه به طور معيّن مجهول هستند ( تكليف وجوبى معيّن و تكليف تحريمى معيّن ) قاعدهء برائت عقلى اعمال مىشود .
پيروان اين نظريّه همچنين معتقدند كه ادلّهء شرعى برائت نظير : « كلّ شىء لك حلال حتّى تعلم أنّه حرام بعينه » نيز شامل دوران امر بين محذورين مىگردد ؛ زيرا بهطور مشخص معلوم نيست كه كدام يك از دو تكليف - وجوب يا حرمت - بايد انجام شود .
شيخ انصارى در ابتداى بحث خويش به اين قول متمايل مىگردد و آن را معقول و منطقى تلقّى مىنمايد « 1 » ليكن در ادامهء مبحث از اين قول عدول مىكند و قائل به « توقّف » مىشود كه توضيح آن خواهد آمد .
هامش
( 1 ) - شيخ انصارى ، فرائد الاصول ، ص 236 .