اين اصل در چند مبحث معناى اصل برائت ، بيان موضوع و مجراى آن ، مستند فقهى اصل برائت ، تعارض اين اصل با استصحاب و ذكر مصاديق برائت مورد بررسى قرار مىگيرد .
1 - معناى اصل برائت
هرگاه در مورد تكليف واقعى از جهت حرمت و يا وجوب ترديد شود - اعم از اينكه شبهه حكمى يا شبهه موضوعى موجب شك باشد - اصل و آن است كه مكلّف محكوم به برائت است ؛ اين را اصل برائت گويند .
بنابراين موضوع اصل برائت ، شك در تكليف واقعى از جهت حرمت و يا وجوب بوده و محمول آن حكم به برائت است . اين حكم برائت ؛ يعنى جواز ، در حقيقت حكم ظاهرى شرع است و لذا همانطور كه قبلا گفته شد به نظر ما ، اصل برائت از قواعد فقهى است ؛ نظير قاعدههاى « يد » و « لا ضرر » و امثال آنها و از قواعد اصولى نمىباشد . اما چون مدرك استنباط حكم شرعى در مجارى خود قرار مىگيرد ، لذا در علم اصول مطرح شده است .
براى مجراى اصل برائت ؛ يعنى شك در تكليف ، گونههاى زير متصوّر است .
شك در وجود تكليف شرعى يا ناشى از شبهه وجوبى است و يا ناشى از