أمر سوم [ در اصولى يا كلامى بودن بحث ]
در اين أمر بحث مىشود كه مسألهء اجتماع امر و نهى ، چه مسألهاى است ؟ آيا مسألهء اصولى است يا از مبادى احكاميّه و يا از مبادى تصديقيّهء آن و يا از مسائل كلامى و فقهى مىباشد ؟ در اينجا اقوالى مطرح و نقد مىشود . « 1 »
اقوال : قول اوّل ( نظر مصنّف )
اين مسئله از « مسائل اصولى » است ، هرچند به نحوى مىتوان آن را از مسائل فقهى و يا كلامى و يا . . . دانست . اين قول را مصنّف اختيار كرده است . دليل ايشان اين است كه ثمره و نتيجهء مسئله اجتماع و امر ، در كبراى استنباط حكم شرعى فقهى فرعى قرار مىگيرد ، به اين صورت كه بنا بر جواز اجتماع مىگوئيم :
نماز در مكان غصبى از مواردى است كه در آن ، امر و نهى جمع شده است . ( صغرى )
و اجتماع امر و نهى جايز است . ( كبرى )
پس نماز در مكان غصبى ، صحيح است . ( نتيجه )
و بنا بر امتناع مىگوئيم :
نماز در مكان غصبى از مواردى است كه در آن ، امر و نهى جمع شده است . ( صغرى )
و اجتماع امر و نهى ، ممتنع است . ( كبرى )
پس نماز در مكان غصبى ، باطل است . ( نتيجه )
قول دوّم - اين مسئله ، از « مبادى احكاميّه » است .
مبادى احكاميّه ، يعنى بحثهايى كه دربارهء احوال و عوارض و ملازمات احكام است .
هامش
( 1 ) . اگرچه مصنّف به تمام اقوال ، يك جواب مىدهد ، امّا براى توضيح بيشتر مطلب ، اقوال را جداگانه نقل و نقد مىكنيم . سپس در پايان اقوال ، نظر مصنّف را تحت عنوان « نتيجه » بيان مىكنيم .