باب ششم : انشاء
باب ششم اين كتاب بنام باب انشاء ناميده شده . انشاء در برابر اخبار است . فرق بين انشاء و اخبار بعدا روشن خواهد شد . ولى آنچه كه در اينجا لازم است تذكر داده شود اينست كه براى اخبار و انشاء برحسب استعمال عرب سه معنى است :
[ معانى اخبار و انشاء ]
اول : معنى مصدرى اصلى . كه انشاء بمعنى ايجاد نمودن چنان كه در آيه شريفه
« ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ »
« 1 » است . بمعنى اوجدناه خلقا آخر .
و اخبار بمعنى آگهى دادن مانند اخبرت زيدا . يعنى او را آگهى دادم .
دوم : كلامى كه از شأن آن مطابقت با واقع يا عدم مطابقت با واقع باشد يا كلامى كه از شأن آن مطابقت يا عدم مطابقت با واقع نيست . كه اولى را كلام اخبارى مىنامند مانند تنصر زيدا و دومى را كلام انشائى مانند انصر زيدا .
پاورقی
( 1 ) . سورهء مؤمنون آيه 14 .