نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا * أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ »
. و قال :
« مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ »
و قال :
« وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ »
و قال :
« أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا »
و قال :
« لا يُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ »
و قال :
« وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ »
.
يا هشام ثمّ ذمّ اللّه الكثرة فقال :
« وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ »
و قال :
« وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ
Commentary
پيروى كنيد از آنچه خدا فروفرستاده گويند بلكه پيروى كنيم از روش پدران خود مگر نبوده كه پدرانشان نه چيزى فهميدند و نه رهبرى شدند » « 1 » و فرموده : « مثل آن كسانى كه كافرند به مانند كسى است كه چون خر ، بدانچه شنيده ولى نفهميده دعوت و فرياد كند ، كرند ، لالند ، كورند ، و هم تعقّل ندارند » « 2 » و فرموده : « از آنها باشند كه به تو گوش فرا دارند ، آيا تو به كرانى كه تعقّل ندارند مىشنوانى » « 3 » . و فرموده : « گمان برى كه بيشتر آنها بشنوند و تعقّل كنند ؟ نيستند آنان جز مانند چهارپايان بلكه گمراه‌تر » . « 4 » و فرموده : « با شما دسته‌جمعى نجنگند مگر از درون ده بار و دار و از پشت ديوارها ، جنگ ميان خودشان سخت است ، گمان برى باهمند ، دلهايشان از هم جداست ، اين براى آن است كه تعقّل ندارند » « 5 » .
اى هشام سپس خدا كثرت را مذمّت كرده و فرمود : « اگر از اكثريت مردم زمين فرمان برى تو را از راه خدا به‌در برند » . « 6 » و فرمود : « اگر از آنها بپرسى كى آسمانها و زمين را آفريده ؟ بىترديد
Footnote
( 1 ) - سوره 2 ، آيهء 166 .
( 2 ) - سوره 166 ، آيهء 2 .
( 3 ) - سوره 10 ، آيهء 43 .
( 4 ) - سوره 25 ، آيهء 47 .
( 5 ) - سوره 59 ، آيهء 15 .
( 6 ) - سوره 6 ، آيهء 117 .