اشجار و اغصان « 102 » و اوراق و ازهار « 103 » و اثمار و الوان و طعوم آنها آنقدر از دقايق صنع و حكمت خداوند قادر حكيم عليم است كه عقل از احصاء و شمار آن عاجز است :
برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقى دفترى است صنعت پروردگار
عاقل لبيب به تدبّر كامل بعضى از آنها را مىتواند يافت :
خيز تا بر كلك آن نقّاش جان افشان كنيم * كاين همه نقش عجب در گردش پرگار داشت
ثامن از آيات عشره :
وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ
؛ بدان به درستى كه از آيات عظيمهء خداوند قادر متعال خلقت و وجود حيوانات برّيهء ارضيّه است از قبيل بهايم و سباع « 104 » و طيور و موذيات « 105 » و هريك از آنها مختلف و منقسماند بر انواع و اقسام « متفاوتة الاشكال و الالوان و المقدار ، مختلفة الاصوات و الحركات فى الجهات و الخواصّ و الكيفيّات » « 106 » ؛ و بعضى از آنها بر يك پا و بعضى بر دو پا و بعضى بر چهار پا و بعضى بر دهپا و بعضى بر صد پا و بعضى بر پروبال و بعضى بدون پا و پروبال حركت مىنمايند ، و به سبب كثرت اجناس و انواع و اصناف آنها و كثرت الوان و مقدار و خواصّ و كيفيّات و اصوات و
هامش
( 102 ) - شاخههاى تازه
( 103 ) - گياهها يا شكوفهها
( 104 ) - درندگان
( 105 ) - گزندگان ، آزاركنندگان
( 106 ) - موجوداتى با شكلهاى گوناگون و رنگهاى گوناگون و صداهاى گوناگون و جنبشهاى گوناگون در جهات گوناگون و خواصّ گوناگون و كيفيات گوناگون .