كما قال اللّه تعالى :
جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً
« 63 » ،
جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا
« 64 » ،
وَ جَعَلْنا فِيها فِجاجاً سُبُلًا
« 65 » ،
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَناكِبِها
« 66 » ،
وَ الْجِبالَ أَوْتاداً
« 67 » . ديگر آنكه ظاهر ارض را مسكن احياء فرمود و باطن ارض را محلّ اموات ؛ و قال
أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفاتاً أَحْياءً وَ أَمْواتاً
« 68 » . و آيات ارضيّه بر قدرت و لطف و حكمت الهى بسيار است كه اين رساله گنجايش ذكر آنها را ندارد همين قدر كه عاقل لبيب « 69 » تدبّر نمايد در مصالح و منافعى كه خداوند به جهت عباد در ارض آفريده ، عقلش در حكمت و لطف خداوند نسبت به عباد و قدرت و علم او حيران مىشود : « و فى الارض آياته و قدرته » « 70 » و قال اللّه تعالى :
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ
« 71 » . و ثالث و رابع از آيات عشره : اختلاف « ليل و نهار » « 72 » است به آنكه
هامش
( 63 ) - . . ( آنكس كه ) زمين را بستر آسايش شما ساخت : سورهء 2 آيهء 22
( 64 ) - . . ( آنكس ) كه زمين را جايگاه راحت و آسايش شما ساخت و در آن برايتان راهها پديد آورد : سورهء 20 آيهء 53
( 65 ) - . . ميانهء كوهستانها درهها و راهها پديد آورد : سورهء 21 آيهء 15
( 66 ) - اوست آنكس كه زمين را براى شما مردم رام و هموار كرد تا بر پست و بلند آن رفت و آمد كنيد :
سورهء 67 آيهء 15
( 67 ) - . . و كوهستانها را ميخها و استوانههاى زمين قرار داد ( تا از متلاشى شدن زمين جلوگيرى كنند ) : سورهء 78 آيهء 7
( 68 ) - آيا ما زمين را براى زمينيان كافى و بسنده نيافريدهايم تا زندگان بر روى آن زندگى كنند و مردگان در درون آن جاى گيرند ؟ : سورهء 77 آيهء 25 و 26
( 69 ) - خردمند
( 70 ) - و در زمين نشانههاى او و قدرت اوست : و فى الارض آياته : اين جمله نيز از فقرات دعاى جوشن كبير است .
( 71 ) - و در اين خاكدان آيات قدرت پروردگار براى اهل يقين آشكار است : سورهء 51 آيهء 20
( 72 ) - شب و روز