لطائف المواقف ، مخاطبة النّفس ، سبحات الأنوار ، مصباح مشكات ، ذكريهء الهيّه ، صحائف الوداد و مكاتيب الاتحاد ، هدايتنامه ، بهارستان ، كدو مطبخ قلندرى و اربعين و هشت بهشت ، و چندى ديگر كه نسخههاى خطّى آنها در كتابخانهها شناسائى شده است . مؤلّف علاقه و اعتقاد خويش را به شريعت اسلام و پيروى ولايت ائمّهء اثنى عشر اظهار مىدارد . دربارهء پارهاى از سخنان او صاحبنظران نقد و اشكال دارند كه در جلد دوم آورده خواهد شد .
براى كسب اطّلاع و آگهى از تفصيل شرح احوال او مىتوان به كتاب قصص الخاقانى و ديگر تذكرههاى مربوط و هم به خود آثار او مراجعه كرد . نسخههاى خطى رسائل ادهم خلخالى در كتابخانههاى آستان قدس و دانشگاه تهران و مجلس شوراى اسلامى و لغتنامهء دهخدا و مسجد گوهرشاد و ديگر جاها موجود است .
مجموعهء رسائل وى به توسّط راقم اين سطور بررسى و آمادهسازى شده است .
اينك چهارده رساله از آنها ، در جلد اول ، تحت عنوان « رسائل فارسى ادهم خلخالى » تقديم خوانندگان مىشود .
چند نمونه براى شناخت احوال و افكار ادهم خلخالى از گفتهء خود او .
اول - لزوم متابعت طريقهء ائمّهء معصومين ، عليهم السلام .
پس از تزكيهء نفس و تصفيهء قلب و تخليهء روح ، ظاهرا و باطنا ، متابعت اهل اللّه و موافقت مشايخ دين كه تابعان ائمّهء معصومين صلوات اللّه عليهم اجمعين باشند ، بايد نمود ، تا قوّت غضبى و نفس سبعى و قوّت شهوى و نفس بهيمى و قوّت وهمى و معنى شيطانى مسخّر و منقاد قوّت ناطقه و نفس ملكى شوند ، و از امّارگى به لوّامگى ، و از آن به ملهمگى ، و از آن به مطمئنّگى ، و قابل اعلام و الهام معرفت حقايق و احكام از مقرّبان ملك علّام گردد ، و رموز عشق و اسرار وجود كه برتر از تحقيقات مشّائين و تدقيقات اشراقيّين است وى را روى نمايد ؛ علم به ماهيّت و معرفت حقيقت نفوس اربعه و اطّلاع بر قوى و خواصّ آنها مشهود وى شود ، يعنى به يقين بداند و ببيند كه امكان عبارت از قابليّت مطلق بود ، و هيولاى اركان و افلاك واحد شخصى باشد ، نه واحد نوعى . ( مشرق التوحيد ، ص 107 ) .
رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — صفحة پيشگفتار و مقدمه 26
مساهمون: ادهم عزلتى خلخالى
صپيشگفتار و مقدمه ٢٦