بسم اللّه الرحمن الرحيم
يادداشت شارح
انسان براى رسيدن به معرفت حقيقى و شهود حقيقت آنگونه كه هست ، بايد منازل و مقاماتى را طى كند ، و بدون عبور از آن منازل دستيابى به معرفت حقيقى ناممكن است . منزل و مقام در اصطلاح عرفان اسلامى معنايى نزديك به هم دارند و تفاوتشان در واقع به اعتبار است . اگر به سلوك سالك نظر شود و اينكه او در حال سفر و گذر و سير است ، حال و وضع و شرايط و مرتبهء او منزل خوانده مىشود ، و اگر به درنگ و مكث او در آن مرتبه نظر شود ، به آن مقام گفته مىشود .
عبد الرزاق كاشانى در اصطلاحات الصوفية مىنويسد : « مقام عبارت است از استيفا و دريافت تمام حقوق مراسم . چون تابنده حقوق آنچه را در منازل است به طور كامل دريافت نكند ، ترقى و رفتن به مقام و منزل بالاتر برايش درست نمىشود ؛ همچنان كه تا هركس به قناعت متحقق نشود ، و قناعت در او ملكه نگردد ، برايش توكل درست نشده [ و ترقى به آن مقام برايش محال است . ] و هركس تا متحقق به حقوق توكل نشود تسليم برايش درست نمىشود ، و همينطور در تمامى مراسم و منازل و مقامات . » « 1 »
هامش
( 1 ) - اصطلاحات الصوفيه ، ص 87 - 88 .