خود در اينباره آورده :
« و اين كتاب را مبوّب بكرديم تا اگر كسى خواهد كه بابى از اين ابواب و اگر ( - يا ) فصلى از اين فصول بنگرد ، بر وى آسان باشد . » ( ص 4 )
بناى « كنوز الحكمة » بر بيست باب است كه از اين تعداد ، نيمى به تفسير عرفانى آيات پرداخته شده - بابهاى دوم تا يازدهم - و ده باب ديگر - باب اول و بابهاى دوازدهم تا بيستم - به مباحث و نكتههايى از دقائق حكمت و عرفان حكمت و عرفان اسلامى اختصاص دارد . مباحثى مانند الهام ، فقر ، اخلاص ، علم سرّ و . . .
نكتهاى ظريف و قابل ذكر در فصل انتهايى باب اول وجود دارد كه نشاندهندهى آن است كه - گويا - شيخ ابتدا عزم آن داشته كه اين كتاب را در ده فصل ( بر مبناى ده آيهى مذكور در نيمهى تفسيرى ) آورد و احتمالا بعدا كتاب را « مبوّب » ساخته . بعضى از جملات اين فصل باب آغازين به خوبى گوياى اين عزم است :
« اين ده آيت قرآن كه حق سبحانه و تعالى بندگان خود را فرموده است ، همه بندگى در اين است . . . اكنون در هريكى ، فصلى گفته آيد و اين كتاب بر اين ده فصل و بدين ده آيت قرآن و بدين ده مسئله از علم سرّ و بر اين اخبار بنا كرده آمد . » ( ص 13 )
و مؤيد اين نكته آن است كه شيخ در ابتداى باب دو ، آورده است كه :
« اكنون آمديم به اول فصل كه حق سبحانه و تعالى مىگويد . . . » ( ص 15 )
و علت آن هم واضح است زيرا بر مبناى تقسيمبندى اوليهى كتاب ، تفسير آيات آغازين سورهى شمس « فصل » اول به شمار مىآمده است و در تبويب نهايى ، باب اول « در الهام ملهم » قرار گرفته است .
بارى ، - همان گونه كه ذكر شد - كنوز الحكمة داراى بيست باب و به اقتضاى موضوع هر باب بعضا شامل يك يا چند فصل است - بعضى از بابها فصلى را شامل نمىشوند - تعداد فصول اين كتاب مجموعا چهارده فصل است و شيخ اين فصلها را براى تبيين بهتر موضوع مىآورد . مانند باب هفدهم ( در بيان كردن علم ظاهر و باطن ) كه از بابهاى سنگين و پردامنهى كتاب است ، شيخ چهار فصل مىآورد ( صص 132 ، 135 ، 137 و 139 ) و مثلا در ابتداى اولين فصل اين باب مىگويد :
« فصل - اين فصل را نيك تأمّل كن كه اين با كار ما نيك ماند . اغلب ما آن است كه
كنوز الحكمة ( فارسى ) — صفحة مقدمه 42
مساهمون: احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي (ژنده پيل)
صمقدمه ٤٢