مرسوم تداوم يافته .
و ديگر ، تجربهى نوجويى و ابداع شيخ ابو سعيد و تداوم آن در روش و آثار خواجه عبد الله انصارى .
بنابراين نثر شيخ جام يادگارى از تلاقى سنت و ابداع در حوزهى نثر و ادب واعظانه و عارفانه به شمار مىرود . از سويى خطابهاى منبرى و ادبيات خاص واعظانه - توأم با تحذير و انذار - و از ديگرسو لحن و نثرى ذوقى همراه با جملاتى شاعرانه و زيبا و در لابهلاى آن استناد به شعر و غزل . در اين كتاب به وفور به اين نمودها برمىخوريم كه در اينجا برخى از اين جلوهها را برمىشماريم :
1 . خطابها
اقتضاى سنت مجلسگويى و وعظ ، توجه خطابى به مخاطبان است . در اين كتاب بارها شيخ جام مخاطبان خود را با اصطلاحاتى همچون : « برادران ، » ، « عزيزان » ، « مسلمانان » و . . . مورد خطاب قرار مىدهد و گاه نيز فارغ از اين اصطلاحات است و به اقتضاى كلام و به نشان گرمى و همدلى مجلسگويى ، « شما » خطاب مىنمايد . مانند :
- « اما چنان نبايد كه من بيان كنم ، شما از سر غفلت نشنويد و بدانيد كه من چه گفتم و شما چه شنيديد . . . » ( ص 23 )
- « ( خداوند مىگويد : ) چرا شما دست به هر ناكسى و خسى و دونى مىزنيد ؟ و از من چرا گريزيد ؟ فردا كه با من رسيد از من شرم نداريد ؟ مكنيد كه من شما را خداوند نيكام و شما در خداوندى من نمىدانيد . » ( ص 53 )
بعضى از اصطلاحات خطابى شيخ عبارتند از :
اى دوستان !
- « اى دوستان ! فرمان برادر خويش فرابريد . » ( ص 26 )
اى برادران !
- « هان ! اى برادران ! نديم و قرين خويش را نيكو داريد و قرينى و خويشى با كسى كنيد كه ابدالآباد بازو توانيد بود . » ( ص 64 )
- « اى برادران ! گوش فرا كار خويش داريد . » ( ص 81 )
- « اكنون برادران ما ! بدانيد و خرد كار بنديد و اين سخن را سماع كنيد از سر عقل