اضافهء گياه را منع نمايد ، خداوند از فضل رحمت خود در قيامت ممنوعش مىكند . و از اين حديث مطالب ذيل استفاده مىشود :
1 . بذل آب اضافى واجب است چون در حديث تهديد كرده است .
2 . اين بذل بايد رايگان و بلا عوض باشد .
3 . براى استفادهء حيوانات بايد بذل كند نه براى زراعت .
ابن عباس هم از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كرده است كه : « مردم در سه چيز شريكند ، آب و آتش و گياه » و از فروش اضافهء آب نهى فرموده است و نمىتوان جز بر اين معنا حمل نمود .
ولى همانطور كه گفته شد ، طبق قواعد كلّى و روايات خاص پيشگفته ، بايد ميان موارد طبيعى ، و موارد احيا ، فرق گذارده شود .
حدود استفاده از آبهاى عمومى
هر كس مىتواند با فعاّليت خود قنات آب ، احداث نمايد ، يا يك حلقهء چاه حفر كند و از آب آنها استفاده كند ، در اين صورت آب را مالك مىشود ، و بنا به آنچه گفتيم حقّ فروش هم دارد . ليكن حفر چاه يا قنات بدون ضابطه نيست و گرنه موجب هرج و مرج و ضربه خوردن اقتصادى ساير افراد مىشود .
محمّد بن حسين مىگويد : نامهاى به حضرت عسگرى عليه السلام نوشتم كه مردى در يك قريه قناتى دارد . ديگرى مىخواهد قناتى حفر نموده و آب را به طرف آبادى خود روانه كند ، بين آن دو چقدر بايد فاصله باشد تا يكى از آن دو به ديگرى ضرر نرساند . وقتى زمين سخت يا سست باشد .
حضرت در جواب مرقوم داشت : به اندازهاى كه يكى از آن دو به ديگرى ضرر نرساند . « 1 » همين مطلب را ابن محبوب از امام كاظم عليه السلام سؤال كرده
هامش
( 1 ) - 4 / 1 احيا موات وسايل .