پراكنده يافت فرياد كشيد و از اين كار نهى نمود . و مردم را به جماعت وا داشت ! ولى على عليه السلام فرمود : نمازى كه حكم خدا و پيامبر بر انفرادى خواندن اوست به جماعت نميخوانم .
ناديده گرفتن روح فردى انسانى موجب ناراحتىهاى عميق مردم كشورهاى بلوك كمونيسم نيز شده است .
عادلانه و عاقلانه اين « 1 » است كه نتيجهء كار هر كسى طبق قوانين طبيعى على و معلولى به او بازگشت كند .
ولى اگر مقدارى از محصول كار خود را رايگان وقف خدمات اجتماعى نمايد آن هم بر اساس قراردادهاى معتبر كه در برابر بهرهاى كه شخص از جامعه مىبرد چيزى بدهد . دور از عدالت نيست . مىدانيم .
كه هر كس در جامعهاى كه در آن زندگى مىكند دو نوع نفع مىبرد : 1 - منافعى كه از ديگر افراد جامعه به وسيله معامله مىبرد و در همهء اجناسى كه با خريد از سائر افراد مالك مىگردد . 2 - منافعى كه بدون معامله و قرارداد خصوصى به او مىرسد . مثل امنيت اجتماعى ، قوانين حافظ نظامات جامعه ، اخلاق حاكم بر جامعه و . . .
فرد در برابر اين دو گونه منفعتى كه از جامعه مىبرد بايد دين خود را اداء نمايد ، كالاهائى توليد نمايد و به جامعه بفروشد ، تعليم و تربيت و رشد فكرى به جامعه دهد ، و حقوقى از جامعه بگيرد . و . . . و نيز اموالى را بايد رايگان براى تأمين ادارات انتظامى جامعه ، از قانونگذارى و قضائيه و مجريه و متفرعات آن تقديم جامعه نمايد و عملًا قوانين اجتماعى را مراعات بنمايد .
هامش
( 1 ) - در كتاب مالكيت خصوصى به قلم نويسنده دربارهء اين مطلب بحث شده است .