تناجش يعنى وارد شدن صورى در معاملات ديگران كه فرد خود را خريدار معرفى كند تا قيمت را بالا ببرند . ممنوع و مطرود است . « 1 »
امام صادق عليه السلام وقتى احساس مىكرد جامعه كمبود موادّ غذائى دارد و ممكن است قيمتها بى رويّه بالا رود ، دستور مىداد جنس موجود در منزل را بيرون برده و بفروشند تا وضعيت معيشتى امام ، مانند همهء مردم باشد .
زمانى قيمت گندم در مدينه بالا مىرفت ، امام صادق از خادمش پرسيد :
چقدر گندم داريم ؟ گفت به قدر چندين ماه فرمود : بيرون ببر و به فروش ، او گفت : مىدانيد كه در مدينه گندم نيست . فرمود : تو به فروش . وقتى فروخت حضرت دستور داد : همانند ساير مردم روزانه بخر . و بعد هم فرمود :
غذاى عيالات مرا نصف از جو و نصف از گندم قرار بده . . . « 2 »
در زمانى كه حكومت عدل اسلامى خاص هنگام ظهور امام زمان عليه السلام محقّق شود ، باشد كه اساساً بموجب برخى روايات ، هر گونه سود گرفتن مؤمن از مؤمن حرام است . « 3 » قيمت گذارىها وضع ديگرى پيدا مىكند . در زمان ما هم كه سود گرفتن مانعى ندارد ، نبايد در حدّ مغبون كردن و ضرر زدن و در مضيقه قرار دادن مؤمنين باشد . « 4 »
مردم در قيمت گذارى زير بار دولت نيستند ، و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين كار حكومت را بدعت خوانده است . « 5 » ليكن از اين آزادى نبايد سوء استفاده بشود . اگر حاكم اسلامى ملاحظه كند كه مردم قانون شناس نيستند و از
هامش
( 1 ) - 49 / 3 و 4 آداب تجارت .
( 2 ) - 23 / 1 آداب تجارت وسائل .
( 3 ) - 10 / 4 آداب تجارت .
( 4 ) - 17 / 2 5 و ابواب خيار وسائل .
( 5 ) - 3 / 2 آداب تجارت .