پرش به محتوای اصلی

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحه 3653

پدیدآورندگان:

ص۳۶۵۳
ناكت : شترى كه آرنج وى برگردد و به پهلوى آن خورده مجروح سازد .

ناكتخدا

(
n - kat - xod
) ا . پ . ناخدا و ملاح و كشتيبان و صاحب كشتى .

ناكث

(
n kes
) افا . ع . شكننده عهد و پيمان . ج : ناكثون . قوله عليه السلام : امرت بقتال الناكثين و القاسطين و المارقين فالناكثون الذين بايعوه بالمدينة و نكثوه بالبصرة و القاسطون معوية و اصحابه من الشام و المارقون اصحاب النهروان .

ناكح

(
n keh
) و

ناكحة

(
n kehat
) ص . ع . امرأة ناكح : زن داراى شوهر . و كذلك : امرأة ناكحة .

ناكدخدا

(
n - kad - xod
) ص . پ . مرد زن نگرفته و زناشويى نكرده و عزب . و زن شوهر ناكرده . و زن بيوه .

ناكدون

(
n kdavn
) ا . پ . مارچوبه .

ناكرانى

(
n - kar ni
) ا . پ . انقلاباتى كه در جو پديد آيد مانند باد و برف و جز آن .

ناكردگار

(
n - kerde - g r
) ص . پ . آنكه بر حقيقت هيچ كار آگاه نباشد و بىوقوف .

ناكردنى

(
n - kardani
) ص . پ . كارى كه شايسته كردن نباشد و محال و غير ممكن و كارى كه انجام‌پذير نبود .

ناكرده‌كار

(
n - karde - k r
) ص . پ . آنكه كاردان و كارآزموده و تجربه كار نباشد .

ناكز

(
n kez
) ص . ع . چاه كم آب و چاهى كه آب آن سپرى شده باشد . ج : نواكز .

ناكس

(
n - kas
) ص . پ . بىقدر و حقير و بىلياقت و فرومايه و كمينه و دون و پست و بدسرشت و خوار و ذليل . و طمعگار و حريص و آزمند و بخيل . و مكار . و ترسو و جبان و ترسان و هراسان . و ناخلف . و بىغيرت و بىآبرو . و مرد سبكمايه و مردى كه شخصيت نداشته باشد و كسى نباشد . و آنكه مردى ندارد و خصى و بىخايه .

ناكس

(
n kes
) ا . ع . سر فرو افكنده . ج : ناكسون و شذوذا نواكس نيز آيد . و فروتن و متواضع .

ناكسون

(
n kesuna
) ع . ج . ناكس .

ناكسى

(
n - kasi
) ا پ . بىقدرى و خوارى و حقارت و ذلت و پستى و بىآبرويى و رسوايى . و نامردى و عدم رجوليت . و جبن و ترس . و حرص و آز و بخل و طمع .

ناكف

(
n kef
) ص . ع . آنكه بواسطه شرم و حيا از كارى ابا مىكند و امتناع مىنمايد . و آنكه اهانت مىكند . و آنكه ترس از كارى دارد .

ناكل

(
n kel
) ص . ع . ترسندهء سست و ضعيف دل و قاصر در امور . و باز ايستادهء از سوگند .

ناكند

(
n kand
) ا . پ . كره .

ناگاه

(
n - g h
) م ف . پ . بىخبر و دفعة و فورا و بيك‌بار و غافل و بيوقت .

ناگاه‌گير

(
n - g h - gir
) ص . پ . غافل‌گير .

ناگذاره

(
n - goz re
) ص . پ . غير نافذ . و سوراخ ناگذاره : سوراخى كه بن آن بسته باشد و بسوى خارج راهى نداشته باشد . و كوچه ناگذاره : كوچهء بن‌بست كه گذرگاه نداشته باشد .

ناگذشتنى

(
n - gozactani
) ص . پ . آنچه نمىگذرد .

ناگرفت

(
n - gereft
) م ف . پ . بىخبر و دفعة .

ناگرويدن

(
n - gerevidan
) ف م . پ . پيروى نكردن و از پى نرفتن . و اعتماد نكردن . و انكار كردن . و بىدين شدن .

ناگرويده

(
n - gerevide
) ص . پ . آنكه اعتماد نمىكند . و كافر و نافرمان و سركش و منكر .

ناگزاينده

(
n - gaz yande
) ص . پ . آنكه تعذيب مىكند بدون گزند و ضرر .

ناگزر

(
n - gozer
) و

ناگزران

(
n - gozer n
) و

ناگزرد

(
n - gozard
) ص . پ . ناتوان و عاجز و درمانده و بىچاره و ناچار .

ناگزير

(
n - gozir
) و

ناگزير باش

(
n - gozir - b c
) ص . م ف . چيزى كه نمىتوان آن را معاف داشت . و آنچه وجود آن لازم باشد و لاعلاج و بيچاره و ناچار و مجبورانه و بطور اجبار و بطور ضرورت .

ناگفتنى

(
n - goftani
) ص . پ . چيزى كه سزاوار گفتن نباشد و چيزى كه نبايد گفت و نمىتوان گفت .

ناگفته

(
n - gofte
) ص . پ . گفته نشده و بيان نشده .

ناگوار

(
n - gov r
) و

ناگوارا

(
n - gov r
) و

ناگواران

(
n - gov r n
) ص . پ . هضم ناشده و تحليل نرفته و غذايى كه هضم نرود و قابل هضم نباشد . و چيزى كه لذيذ نباشد و ذائقه از آن لذت نبرد . و غذاى نامناسب و ناپسند و غذايى كه اذيت كند و رنج آورد و بىترتيب باشد . و تخمه و امتلاى معده و گرانى شكم از بد هضمى غذا . و مردم نادل چسب و هر چيز كه پسنديده و مطبوع طبيعت نباشد .

ناگورائى

(
n - gov r 'i
) ا . پ . بد هضمى و تحليل نرفتگى غذا . و طعامى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحه 3653 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )