پرش به محتوای اصلی

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحه 2960

پدیدآورندگان:

ص۲۹۶۰
نكند .

لزن

(
lazn
) ا . ع . تنگى و سختى و شدت .

لزن

(
lazn
) ا . ع . ج . لزنة (
laznat
) .

لزن

(
lazn
) و (
lazan
) م . ع . لزن القوم لزنا و لزنا ( از باب نصر و سمع ) : انبوهى نمودند آن گروه و گرد آمدند بر آب .

لزن

(
lazn
) و (
lazen
) ص . ع . مشرب لزن : آب خورى كه بر آن مردم بسيار جهة آب گرد آيند و انبوهى كنند . و كذلك : مشرب لزن .

لزن

(
lazan
) ا . ع . انبوهى مردم بر سر چاه جهة آب به نحوى كه جا تنگ گردد . و نيز انبوهى مردم در هر كارى ( و الفعل من سمع ) .

لزنة

(
laznat
) ا . ع . سختى زندگانى و تنگى و سال سخت و نيك تنگ . ج : لزن (
lazn
) .

لزنة

(
laznat
) و (
leznat
) و (
lazenat
) ص . ع . ليلة لزنة : شب تنگ و شب سرد و كذلك : ليلة لزنة و ليلة لزنة .

لزوب

(
lozub
) م . ع . لزب الشيىء لزوبا ( از باب نصر ) : سخت گرديد آن چيز و ثابت و برپاى بود . و لزب بالشيىء : چسبيد به آن چيز . و لزب العام : خشك شد سال و قحط گرديد . و لزبت العقرب فلانا : گزيد فلان را كژدم . و لزب الشيىء لزبا و لزوبا ( از باب كرم ) : داخل شد بعض آن چيز در بعضى . و لزب الطين : چسبنده شد گل و سخت و خشك شد و آميخته گشت و چسبيد بعض آن به بعضى . و لزب لزبا ( از باب سمع ) و لزب لزوبا ( از باب نصر ) كذلك .

لزوج

(
lozuj
) و لزوجة (
lozujat
) م . ع . لزج لزجا و لزوجا و لزوجة مر . لزج .

لزوجة

(
lozujat
) ا . ع . چسبندگى و لغزندگى .

لزوجت

(
lozujat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چسبندگى و لغزندگى و ليزى و چفسانى .

لزوز

(
lazuz
) ص . ع . عجوز لزوز : گنده پير - از اتباع است .

لزوق

(
lazuq
) ا . ع . يك قسم مرهمى كه بر زخم نهند و تابه شدن زخم چسبان باشد .

لزوق

(
lozuq
) م . ع . لزق به لزوقا ( از باب سمع ) : برچسبيد به او .

لزوم

(
lozum
) ا . پ . كمان نرمى كه كمانداران بدان مشق كمان كشيدن كنند و كباده نيز گويند .

لزوم

(
lozum
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ضرورت و وجوب و وايست و وائى و تنگ دستى و درماندگى . و حاجت و احتياج . و سود و نفع و فايده . و وام و دين . و شايستگى . و به قدر لزوم : باندازهء حاجت . و چه لزوم يعنى چه ضرورت دارد كردن اين كار . و قدوم بهجت لزوم : ورودى كه ملازم آن بهجت و سرور است .

لزوم

(
lozum
) م . ع . لزم لزاما و لزوما مر . لزام .

لزيجة

(
lazijat
) ا . ع . مرد ملازمى كه از جاى نرود .

لزيچه

(
lazice
) ا . پ . دسته‌اى از ريسمان و تار .

لزير

(
lazir
) ص . پ . هوشمند و عاقل و دانا . و بزرگ و دورانديش .

لزيز

(
laziz
) ص . ع . هو لزيز شر : او ملازم بدى است .

لزيز

(
laziz
) ا . ع . استخوان سينه كه فراهم آمد نگاه گوشت است . ج : لزائز .

لزيق

(
laziq
) ص . ع . متصل و همراه و غير مفارق . يقال : هو لزيقى اى بجنبى .

لزيقاء

(
lozayq '
) ا . ع . گياهى كه بامدادان از باران شب در زير سنگ پديد آيد و لزق (
lazaq
) .

لزيقى

(
lozzayq
) و (
lezziq
) ا . ع . فى كلامه لزيقى اى رطوبة يعنى سخن او خوش آيند و مطبوع است و كذلك : فى كلامه لزيقى .

لژم

(
lajam
) و لژن (
lajan
) ا . پ . لجن و گل سياه و تيرهء ته حوض و جوى و جز آن .

لس

(
lass
) م . ع . لسه لسا ( از باب نصر ) : خورد آن را . و لس الشيىء : ليسيد آن چيز را . و لست الدابة الكلا : تپفوز پر كرد آن ستور از گياه .

لساس

(
los s
) ا . ع . هر گياه نورسته كه ستور تواند خوردن .

لساس

(
los s
) و (
loss s
) ا . ع . گياهى سخت و درشت شبيه بگاو زبان .

لساع

(
lass '
) ص . ع . گزنده و نيش زننده .

لسام

(
les m
) ا . ع . اندك هر چه باشد . و ما لسم لساما : نچشيد چيزى را .

لسان

(
les n
) ا . ع . زبان - مذكور و مؤنث هر دو مىآيد - در صورت تذكير السنه و لسن (
loson
) و (
losn
) جمع آن مىباشد و در صورت تانيث السن ولى بطور تذكير بيشتر استعمال مىگردد چنان كه در قرآن مجيد همه جا مذكر استعمال شده . قوله تعالى :
وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِيًّا
. و قوله :
وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ
. و نيز لسان : لغت و نطق و گفتار . يق : لسانه فصيحة و فصيح اى لغته فصيحة و نطقه فصيح . و نيز حجة . و كلام و محاوره . و نامه و رسالت سخن گزار از جانب قوم و ترجمان آنها . و شملهء ترازو . و زلف . و زبانهء شاهين ترازو . و زبانهء آتش . و نام زمينى است در پشت كوفه . و نام شاعرى . و لسان الله : كلام خدا و حجت خدا . و لسان الابل : گياهى . و لسان البحر : سبستان . و لسان الثور : گاو زبان . و لسان