مسيح گويد كه آن شكم را لينت مىدهد و كرم كدو را مىكشد و شريف گويد اگر به اندازه يك اوقيه ( 5 / 37 گرم ) آن را با نيم اوقيه روغن و به همان اندازه عسل مخلوط نمايند ليسيدن آن در آسم [ و بواسير ] سودمند است و مجهول ( 12 * ) گويد مخلوط ساييده ابهل با سركه در ريزش مو موثر است ( ابن بيطار : 13 * ) . ثمر سرو كوهى است به پارسى تخم و هل گويند ( انصارى : 14 * ) .
ميوه آن در فالج ، استرخاء ، نفخ معده ، استسقاء و با انجير جهت جمود ( 15 * ) اعضاء و غرغره نمودن مخلوط آن با عسل در زخم چركين لثه و بن دندان موثر است . مقدار خوراك ميوه آن تا 5 / 7 گرم و مشابه آن جوز السرو و مثل آن سليخه است . براى جلوگيرى از زيان رساندن آن به معده و حلق آن را با عسل و چربى و براى كبد گرم با خولنجان و حماما مصرف مىنمايند ( داود انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى :
16 * ) . گرد برگ آن در جراحات كوفت كه ثولول ( زگيل ) هاى بد روئيده باشد بسيار مفيد است . نسخه :
ذرور ابهل : زاج مكلس 2 مثقال ، ابهل 1 مثقال نرم كوبيده بر روى دانههاى كوفت روزى 2 نوبت بپاشند ( سلطان الحكماء : 17 * ) .
مورد مصرف آن در بند آمدن خون قاعدگى همراه با ضعف عمومى است و در ورم رحم منع مصرف دارد ( مؤلف مفتاح الادويه : 18 * ) .
قسمت مورد استفاده :
سرشاخههاى كوچك داراى برگهاى سبز كه معمولا با گل و ميوه همراه است و بوى آن تربانتين ، ناپسند و طعم آن گس و تلخ است .
تركيبات شيميائى :
سرشاخهها داراى قند ، تانن ، رزين ، ساوىنين
Savinine
و 3 تا 5 درصد اسانس است .
اسانس داراى 42 تا 45 درصد الكل بنام سابينول
Sabinol
به فرمول
C 10 H 15 OH
، 20 درصد سابىنن
Sabinene
، 40 درصد سابينل استات
Sabinyl acetate
، آلفا پىنن
Alpha - pinene
، ميرسن
Myrcene
، ليمونن
Limonene
، گاماترپىنن
Gama terpinene
، ايزوتوجن
Iso - thujone
، ترپىنئول
Terpineol
، سيترونللل
Citronellol
، كادىنن
Cadinene
و به مقدار كم آلفا توجن
Alpha thujone
، كامفن
Camphene
، آلفا ترپىنن
Alpha - terpinene
، ترپىنولن
Terpinolene
، ژرانيول
Geraniol
، كارواكرول
Carvacrol
. . . .
خواص درمانى :
تحريككننده پوست و مخاطهاى بدن ، قاعدهآور ، مسقط جنين ، ضد كرم و مدر .