روان مىسازد ( ماسرجويه به نقل ابن بيطار ) و در منصورى ( تاليف رازى ) گويد كه آن نرمكننده بدن ، هضمكننده غذا و براى سردمزاجان مناسب است ( رازى به نقل ابن بيطار : 6 * ) . درد مفاصل ( اصل :
بندگشاىها ) را كه از رطوبت باشد و معده تر را نيك بود . . . ( هروى : 7 * ) . كلموج ، راهن ، به سريانى عكارشا ، شنكوسا ، اسفليغين
Sfalighin
و قلفوح است ( ابو ريحان : 8 * ) . تقويتكننده قلب و تحليلبرنده آماسها است و موجب كشاندن خون به زير پوست مىشود . كسى كه براى مدتى از آن استفاده نمايد نيازى به اينكه مدتى ادرار بكند ندارد ( ابن سينا : 9 * ) . در اندلس آن را " جناح " مىنامند و غافقى گويد نيروى جنسى را تحريك مىكند ( ابن بيطار : 10 * ) . " هو الانطور " ( داود حفاظ : 11 * ) ، بيخ آن را به تركى اندز گويند ( انصارى : 12 * ) ] . جناح رومى ، جناح شامى و بعضى به مناسبت شباهت آن به قسط " قسطا " مىنامند .
مشهى و خوردن يك دانه آن در سرعت انزال مجرب است ( داود انطاكى : 13 * ) . پزشكان بعدى علاوه بر تكرار خواص و موارد مصرف فوق مىنويسند : در اول سوم گرم و خشك و با رطوبت فضيله است ، جوشانده آن با شراب پادزهر سموم جانوران گزنده و ساير هوام ، رافع ماليخولياى مراقى ، ادرار در بستر و چكاندن قطره آن در گوش جهت دوى ( 14 * ) و طنين 15 * و ضماد تهيه شده از جوشانده آن در شراب جهت صرع و بيمارىهاى بلغمى موثر است . براى جلوگيرى از زيان رساندن به گرممزاجان بايد آن را همراه با انار ترش ، سركه ، ربهاى ترش مصرف نمايند ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 16 * ) .
" در اسهال ناشى از ضعف مجراى هاضمه ، برونشيت مزمن بعضى استسقاهاى عرضى مستعمل از عوامل مسكنه قوى الاثر است . در دخترهايى كه حايض نشدهاند مفيد و سودمند است . . . مقدار خوراك راسن به صورت گرد 10 - 1 گرم ، عصاره آن 5 دسىگرم تا 8 گرم ، تنظور 16 - 4 گرم ، مقدار خوراك مرباى آن از 4 تا 16 گرم است " ( ناظم الاطباء : 17 * ) .
قسمت قابل مصرف : ريشه ، ريزوم
تركيبات شيميائى :
ريشه حاوى مواد زير است :
كربوهيدراتها
Carbohydrates
: اينولين
Inulin
44 درصد ، موسيلاژ ، مخلوطى از آلانتولاكتونها مانند هلهنين
( Elecampane camphor , Alant camphor , Inula camphor , , Eupatal ) Helenin
: آلانتول
Alantol
، ايزو آلانتولاكتون
Iso alantolacton
و نوعى ترپن به فرمول
C 15 H 20 O 2
.
ترپنوئيدها
Terpenoids
: بتا و گاما سيتوسترول
Beta Gama sitostrols
، داماراديهنول
Damaradienol
( نوعى سيتوسترول ) ، فريهدلين
Friedelin
.
اسانس 4 - 1 درصد ، شامل سزكوئى ترپن لاكتونها : آلانتولاكتون
Alantolacton
، ايزو آلانتولاكتون
Isoalantolactone
، دى هيدرو آلانتولاكتون
( Eudesmanolides ) Dihy droalantolactone
، همچنين آلانتيك اسيد
Alantic acid
، آزولن
Azolen
، آلانتول
Alantol
.
مواد ديگر : رزين ، مواد معدنى به ويژه تركيبات كلسيم ، منيزيم ، پتاسيم و سيليسيم .