گياهشناسى :
بنج ابيض يا بنگ سفيد ( 1 * ) گياهى است علفى ، يك ساله يا پايا پوشيده از تارهاى غدهاى چسبنده به ارتفاع 90 - 20 سانتيمتر از خانواده
Solanaceae
. برگها تقريبا گرد ، به درازاى 100 - 40 ميليمتر ، پهنك شكاف دار با دندانههاى نامساوى . گلها به قطر 30 ميليمتر به رنگ زرد روشن و از فروردين تا مرداد ظاهر مىشوند . كاسه گل داراى تارهاى فراوان است . ميوه كپسول و محتوى دانههاى كليوى شكل به رنگ سفيد يا خاكسترى مايل به زرد است .
پراكندگى :
جنوب اروپا ، دامنههاى آلپ ، جنوب غربى آسيا ، شمال افريقا .
تاريخچه :
نام جنس گياه از واژه مركب
Hyoskyamos
يونانى به معناى باقلاى خوك گرفته شده است چه دانههاى سمى اين گياه براى خوك سميتى ندارد .
بابلىها از دود آن براى تسكين درد دندان استفاده مىكردهاند به سريانى آن را
Shakrona
به آرامى
Pank
و به يونانى
Hyoskyamos
مىناميدهاند . ديوسكوريد آن را
Houskuamos
ناميده كه اصطفن و حنين آن را ايسقوامس و معادل آن را بنج ضبط نمودهاند .
ديوسكوريد مىنويسد ايسقوامس ( جنس
Hyoscyamus
) سه نوع است نوع سفيد ( گونه
Albus
) ، نوع سياه ( گونه
Niger
) و نوع قرمز ( گونه
Aureus
يا گونه
Muticus
) كه بهترين آنها نوع سفيد
H . albus L .
و بدترين آن نوع سياه
H . niger L .
است . افشره ( مايعى كه در اثر فشار بر روى گياه تازه بدست مىآيد ) آن درد دندان را تسكين مىدهد و شياف تهيه شده از آن درد رحم را آرام و لكوره را درمان مىكند . مخلوط افشره گياه كامل با آرد يا آرد بو داده در ورمهاى گرم چشم و پا و ساير ورمها ، ريزشها ، ريزش اشك چشم و ضربان آن ( ضربان العين - خونريزى چشم ، اين مورد در آثار پزشكان بعدى نيامده است ) ، دانه آن سرفه را آرام و مخلوط دانه با دانه خشخاش و عسلاب در خونروى رحم و ساير اعضاء و ضماد برگ آن با شراب در نقرس ، ورم بيضه و پستان موثر است و مضمضه با آن درد دندان را آرام مىكند ( ديوسكوريد : 2 * ) .
اگر در اثر خوردن بنج مستى ، سستى ، فالج ، برآمدن كف از دهان و سرخى چشم پديد آيد بايد متوسل به استفراغ با عسلاب ، جوشانده انجير و به ورق شد و پىدرپى شير نوشيد در صورت عدم بهبودى مداوا بايد مانند مسموميت با ترياك باشد ( رازى به نقل ابن بيطار : 3 * ) . بدترين نوع آن سياه است كه حرارت بدن را از بين مىبرد و با سرد شدن مرگ بيمار فرامىرسد . روغن دانه بنج درد گوش را تسكين مىدهد ( هروى : 4 * ) . اخوينى در موارد دنداندرد ، سرفه مزمن همراه با بيرون آمدن خون از گلو و تبهاى مزمن قرص كوكب را كه در تركيب آن دانه بنج به كار مىرفته است تجويز مىنمايد ( اخوينى : 5 * ) . بنج سفيد در اوايل سوم سرد و خشك است و بنج سياه در آخر سوم سرد و خشك است . مخدر ، خوابآور و در باد