تاريخچه :
گياه از زمان ابقراط شناخته شده است ديوسكوريد آن را
Peplos
ناميده كه به ففليس معرب شده است وى مىنويسد :
بعضى آن را " اندرخنى اغريا " ( 1 * ) و ابقراط ببليون ( 2 * ) ناميدهاند و آن گياهى است كه غالبا در سواحل دريا مىرويد . داراى شاخهها و برگهاى زياد و پر از شيرابه مىباشد . برگ آن به برگ خرفه بستانى مىماند . ميوه گرد ، ريشه باريك و در پزشكى مصرف ندارد . . . ( ديوسكوريد : 3 * ) .
ببليون فرفخ برى است و دانه آن مسهل سوزاننده است ( رازى : 4 * ) ، بقله الحمقاء دو نوع است بستانى و بيابانى . . . و جالينوس گويد تخم فرفخ دشتى مسهل است چون نباتى كه او را يتوع خوانند ، و ذكر انواع يتوع در حرف ياء ياد كرده شود ( ابو ريحان : 5 * ) . بيلون " هذا هو الفرفخ البرى ( 6 * ) و هو من اليتوعات . . . " ( ابن سينا : 7 * ) .
حلبيثا ديسقوريدوس در رابعه . . . ( ابن بيطار : 8 * ) . فرفخ برى يعنى بقله الحمقاء برى . . . ( عقيلى خراسانى : 9 * ) .
با آنچه گذشت نامهاى اندرخنى اغريا ، بقله الحمقاء برى ، ببليون ، فرفخ برى ، فرفخ بيابانى مترادف مىباشند .
امروزه نيز در كشورهاى عربى زبان آن را حلبيثا ، ببليون ، فرفخ برى مىنامند .
قسمت قابل مصرف : برگ
تركيبات شيميائى :
برگها محتوى لاتكس مىباشند كه در تركيب اين اولئورزين افوربن ، تعدادى ساپونين ، فلاونوئيدهاى كوئرستين ، كائمفرول ، رامنهتين همچنين اليفاتيك الكل ، بتاسيتوسترول ، سيگماسترول ، كامباسترول ، سيكلوارتنول ، تاراكرول و اورسليك . . . وجود دارد . در برگها حدود 3 / 0 درصد آلكالوئيد ناشناخته وجود دارد .
خواص و موارد مصرف درمانى :
برگها مدر ، تصفيهكننده ، قىآور و خلطآور مىباشد و از آن در آسم ، ناراحتىهاى كبدى و از جوشانده برگ به شكل حمام در ناراحتىهاى پوستى استفاده سنتى به عمل مىآيد .
توضيح : گليكوزيدهاى گياه سمى مىباشند .
( 1 * ) -
Andrakhne agria
- بقله الحمقاء برى [ بقله الحمقاء -
Andrakhne
برى -
Agria
]
( 2 * ) - ببليون معرب
Peplion
پپليون يونانى [ تبديل پ به ب ]
( 3 * ) - تت دياسقوريدوس ص 564
( 4 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 165
( 5 * ) - صيدنه ، ترجمه پارسى ، ش 138