گياه در اراضى مرطوب ، چمنزارها و كنار جويبارها تا ارتفاعات 1700 متر ، امريكا ، اروپا ، غرب آسيا و شمال افريقا پراكندگى دارد . در ايران بطور خودرو در نواحى شمالى كشور ، اطراف تهران رويش دارد .
تاريخچه :
نام جنس گياه
Eupatorium
از نام يونانى مهرداد ششم پادشاه پنتوس كه از ساتراپنشينها بوده و نام نوع
Cannabium
به مناسبت مشابهت گياه با شاهدانه يا قنب
Cannabis sativa
به گياه داده شده است و چون گياه در نقاط مرطوب رويش دارد آن را قنبمائى
Cannabina aquatica
ناميدهاند گرچه در لاروس آمده است " در قرون وسطى نزد پزشكان عرب ؟ به ويژه ابن سينا ؟ ! مشهور بوده است " ( 1 * ) همچنين نام ابن سينا به صورت پسوند در اسامى فرانسوى ، عربى ، ايتاليائى و اسپانيولى گياه وارد شده است ( 2 * ) ولى با غافث ذكر شده در قانون ابن سينا فرق دارد چه اين گياه از اواسط قرن شانزدهم كم و بيش در امر درمان وارد شده و در كتب نوشته شده قبل از آن تاريخ فقط آمده است به علت تلخى گياه بين حيوانات فقط بز از آن تغذيه و آهو براى درمان زخم استفاده مىكنند . اصولا درباره نام علمى غافث مندرج در كتب قديم بين محققين اختلاف نظر وجود دارد برخى نظير
Dymock
و محققين دانشگاه همدرد در ترجمه انگليسى قانون نام علمى غافث را
Gentiana dalurica Fisch
كه در ايران رويش ندارد ثبت نمودهاند و بعضى ديگر آن را مترادف با طباق منتن كه نام علمى آن
Inula conyzoides
مىباشد دانستهاند كه اشتباه است . نام علمى غافث مشهور در طب سنتى
Agrimonia eupatoria L .
مىباشد كه در كتب دياسقوريدوس با نام يونانى اوپاتوريوس
Eupaturios
آمده است و نظريه عيسى و مايرهوف در اين مورد صحيح مىباشد .
به هر جهت گياه مورد بحث را پزشكان ايرانى تا قبل از دوران قاجاريه كه ناظم الاطباء از آن نامبرده است نمىشناختهاند وى فقط درباره گياه به اين شرح مىنويسد " تخم يك قسم از اين نباتات را كه برگ آن شبيه به برگ كنب است و آن را اوپاتوريوم كانابينوم مىنامند مردم حوالى مسكو در دفع راژ ( 3 * ) استعمال مىكنند ( 4 * ) .
قسمتهاى قابل مصرف : كليه اندامهاى گياه
تركيبات شيميائى :
قسمتهاى مختلف گياه داراى تانن ، رزين ، ساپونين ، اينولين ، اوپاتورين
Eupatorin
، فلاونوئيد ، پلى ساكاريدها ، الكالوئيدهاى پيرولى زيديك
Pyrolizidc
و كمى اسانس مىباشد كه متشكل از آلفاترپى نن ، پى سيمن ، تيمول ، آزولن ، لاكتونهاى سزكوئى ترپنها به ويژه
Opatoriopicrine
مىباشد .