تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 492

مساهمون:

ص٤٩٢
Code - 2065
قلب مريم
Dicentra spectabilis Lem .
قلب مريم يا قلب گياهى است پايا ، زينتى ، ساقه چوبى از خانواده
Fumariaceae
كه به‌طور وحشى در اروپا رويش دارد . ماده موثره گياه كوريدالين
Corydaline
مىباشد . از ريشه گياه براى درمان سفليس استفاده مىشود .

توضيح :

اين گياه را با " قلب " مندرج در كتب قديم كه دانه آن به نام حب القلب و كاسر الحجر مشهور بوده و نام علمى آن
Lithospermum officinale L .
مىباشد نبايد اشتباه كرد .
Code - 2068
پركا
Dichopsis gutta Benth .
پركا درختى است جنگلى به بلندى 20 متر از خانواده ساپوسه كه به حالت وحشى در مالزى ، سوماترا ، برنئو ، مالاكا به‌ويژه در سنگاپور مىرويد . از اين درخت و نيز انواعى از جنس‌هاى
Payena , Isonadra
،
Palaquium
ماده‌اى مشابه كائوچوك كه داراى استحكام بيشتر ولى خاصيت ارتجاعى آن كمتر و در حقيقت ايزومر كائوچو مىباشد به دست مىآورند . اين ماده را " گوتاپركا " مىنامند . درخت پركا داراى برگهاى چرمى ، نوك‌تيز و دمبرگدار مىباشد كه در انتهاى شاخه‌ها به حالت مجتمع قرار دارند . سطح فوقانى پهنك به رنگ سبز تيره و سطح تحتانى آن به رنگ زرد مايل به سبز ، و گل داراى 12 پرچم مىباشد كه در دو رديف حلقوى قرار دارند . تخمدان كروى و كركدار مىباشد . استخراج گوتا يا شيرابه درخت پركا با روشهاى گوناگون از جمله قطع درخت 20 ساله و ايجاد شكافهاى عميق در تنه درخت ، ايجاد شكاف بدون قطع درخت و يا بوسيله حلالهائى نظير سولفور دو كربن از برگ گياه انجام مىشود . گوتا پركاى خالص به رنگ سفيد مايل به گلى و بدون بو و طعم مىباشد ولى در تجارت معمولا به علت ناخالصى به صورت قطعاتى به رنگهاى تقريبا قرمز ، زرد و يا قهوه‌اى عرضه مىگردد و در آن رزين ، اترهاى اسيد سيناميك ، ماده‌اى اكسيژن‌دار به نام " گوتان " ، قند ، چربى و ماده رنگى وجود دارد .

تاريخچه و موارد مصرف آن :

شناخت آن در ايران از دوران قاجاريه مىباشد و در پزشكىنامه 1 * شرح آن آمده است . در صنعت از گوتاپركا به‌عنوان عايق براى پوشش سيمهاى برق ، كانالهاى زيردريائى ، لوازم جراحى مانند سوند و در دندان‌پزشكى جهت پانسمان حفره‌هاى پوسيده دندان ، همچنين به صورت ميله‌هاى نازك مخروطى به نام كن دوگوتا
Cone de gutta
براى پانسمان كردن كانالهاى دندان و پر كردن آن استفاده مىشود . از گوتاپركا ، گوگر ، سيليس و كائوچو ماده‌اى به نام وولكانت تهيه مىشود كه در دندان پزشكى براى ساختن دندان مورد استفاده قرار مىگيرد .