گاو زبان و ساقه آن به ضخامت انگشت مىباشد . جوشانده آن در سرفه ، خشونت ريه و ضماد كوبيده برگ آن با روغن گل سرخ در ورم مقعد موثر و درد آن را تسكين مىدهد 3 * آن را اذن الدب ، خذنى معك و در تنكابن كاش ناميده مىشود در آخر اول گرم و خشك است جوشانده ريشه آن تحليلبرنده و پاك كننده اعضاء مىباشد آشاميدن جوشانده آن با عسل در سرفه مزمن و شستشوى با آن سرخكننده چهره و تخم آن مقوى باه است 4 * .
گياه از دوران قاجاريه به لسان الكلب معروف شده و در پزشكىنامه آمده است كه : " به يونانى آن را " سوئون گلوسا " ناميدهاند چه سوئون به معنى سگ و گلوسا به معنى زبان است . . . ريشه آن را مانند مسكنات در رفع نفث الدم 5 * و اسهال استعمال مىكنند و نيز از ادويه ضد تشنج و مخدر محسوب مىشود " 6 * .
قسمت مورد استفاده : پوست ريشه ، ريشه و برگ مىباشد .
تركيبات شيميائى :
ريشه و دانهها داراى اسانس ، تانن ، مواد رزينى ، آلكالوئيد سينوگلوسين
Cynoglossine
، كنسوليدين
Consolidine
و يك ماده تلخ به نام سينوگلوسيدين
Cynoglossidine
مىباشد .
سينوگلوسين براى حيوانات خونسرد سمى است .
خواص درمانى :
آرامكننده سرفه ، مخدر خفيف و قابض ملايم مىباشد .
موارد مصرف درمانى :
از ريشه به منظور رفع اسهال ، سرفههاى خشك و عصبى ، اسپاسمهاى روده ، اخلاط خونى استفاده به عمل مىآيد .
در استعمال خارجى از برگهاى تازه ، ريشه لهشده و يا جوشانده آنها در موارد سوختگى ، ترك پستان ، بواسير ، ورمهاى سطحى ، زخمها ، خارش و التهاب دهان استفاده مىشود .
اشكال داروئى :
1 - دمكرده يا جوشانده 60 - 30 گرم در ليتر ريشه به مقدار يك فنجان در روز
2 - جوشانده 8 گرم ريشه در ليتر ، پس از صاف كردن در اسهال به تدريج مىنوشند
3 - حب سينوگلومين كه در كدكسهاى اوليه آمده و در تركيب آن عصاره ترياك ، بذر البنج ، پوست ريشه گياه ، مرمكى ، كندر و زعفران وجود داشته و بهعنوان خوابآور تجويز مىشده است .