Code - 1927
افتيمون
Cuscut epithymum Murr .
گياهى است يك ساله ، بدون كرك و بدون كلروفيل از خانواده
Convolvulaceae
كه انگل گياهانى نظير شبدر ، غاليون و
Labiatae
بهويژه
Thymus vulgaris
مىباشد و از شيره پرورده گياه ميزبان تغذيه مىكند .
ساقه متعدد ، ظريف ، نازك و نخى ، بسيار منشعب و در انواع مختلف به رنگ زرد يا قرمز مىباشد ، گل كوچك ، ريز ، سفيد متمايل به زرد و صورتى تقريبا به طول 3 ميلىمتر ، بهطور مجتمع از گل آذينهاى كروى ، دانهها تقريبا به طول يك ميلىمتر و تخممرغى شكل مىباشد . گياه در اروپا ، نواحى غربى و جنوب غربى آسيا و شمال افريقا رويش دارد .
محل رويش گياه در ايران ، دماوند ، نزديك رودهن ، پل زنگوله ، كندوان ، كازرون ، بندرعباس ، جزيره قشم ، هرمز ، آبگرم كنو كرمان مىباشد .
تاريخچه :
به يونانى گياه را
Epithymon
به سنسكريت
Maravela
به اكدى و سريانى
Keshshuta
ناميدهاند و در منابع قديمى به نام افتيمون آمده كه از واژه يونانى گرفته شده است .
اصطفن و حنين آن را ابيتمون و افيثمون معرب نمودهاند و درباره خواص و اثرات درمانى آن در كتب سنتى چنين آمده است .
اگر مقدار 14 گرم آن را با عسل ، نمك و كمى سركه تناول نمايند مسهل بلغم و صفرا و ضد نفخ مىباشد ( دياسقوريدوس : 1 * ) افتيمون در تشنج امتلائى 2 * سودمند است ( رازى : 3 * ) ، افتيمون دو جنس كوهى و نبطى دارد و بهترين آن رومى است و وسواس سوداوى را درمان مىكند ( هروى : 4 * ) . افيثمون را به رومى بتيمون گويند و فرازى آن را كمون رومى ناميده است ( ابو ريحان : 5 * ) . گل و دانه آن به رنگ سرخ ، بسيار تيز و تندمزه ، بادشكن و براى پيران مناسب مىباشد و درمانكننده بيماريهاى سوداوى ، ماليخوليا و صرع است ، براى صفراوى مزاجان مناسب نمىباشد و باعث استفراغ و تشنگى مىشود ، از زياد جوشاندن افتيمون بايد خوددارى نمود و كوبيده آن را با روغن بادام بايد مصرف نمود ( ابن سينا :
6 * ) . مقدار خوراك آن حدود 7 - 5 / 3 گرم و خيسانده آن 14 - 7 گرم مىباشد و نيازى به اصلاح ندارد و در سرطان متقرح سودمند مىباشد ( ابن بيطار : 7 * ) . بدل آن اسطوخودوس و بسفايج و مصلح آن كتيرا مىباشد ( انصارى : 8 * ) .
اگر هر روز مقدار 35 گرم 9 * آن را در پارچه كتانى ريخته در 300 گرم شراب انگورى مدت يك شب خيسانده ، سپس كيسه را فشار داده و محلول حاصل را صاف كرده و به آن 5 / 37 گرم شربت گل سرخ مكرر و 5 / 37 گرم شربت بنفشه و 5 گرم روغن بادام شيرين اضافه نموده صبح ناشتا ميل نمايند مسهل سوداوى قوى و بدون هيچگونه عوارض جانبى مىباشد و در ماليخوليا و وسواس سوداوى سودمند