جلوگيرى از ايجاد خلط بد بايد آن را با نمك ، زنيان ، مويز و رازيانه مصرف نمود . در سردمزاجان بايد تخم آن را خارج كرده مصرف نمايند و گرممزاجان آن را با سكنجبين تناول نمايند .
خوردن دو ابولوس [ حدود 666 / 1 گرم ] ريشه آن با آب عسل قىآور مىباشد و برگ آن در سلع بلغمى 7 * موثر است ( عقيلى خراسانى : 8 * ) .
خيار به عربى قثد و به لغت اهل خراسان و يزد بادرنگ و به فرنگى " كنكمبر " نامند و خيار چنبر را به عربى قثاء مىنامند و صنفى از آن است و خواص آن مانند خيار است . مراجعه شود به خيار ( سلطان الحكماء :
9 * ) .
( 1 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 281
( 2 * ) - حرقه البول : احساس سوزش هنگام دفع ادرار
( 3 * ) - از الابنيه ص 250
( 4 * ) - تت قانون عب 425
( 5 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى ص 338
( 6 * ) - تلخيص از تحفه حكيم مومن ص 201
( 7 * ) - سلع - خنازير
( 8 * ) - تلخيص از مخزن 435
( 9 * ) - كتاب خطى فروغ ناصرى
Code - 1881
قثد
Cucumis sativus L .
قثد يا خيار ميوه گياهى است يك ساله ، علفى ، خوابيده از خانواده
Cucurbitaceae
به ارتفاع 4 - 1 متر ، پوشيده از تارهاى خشن ، برگهاى متقابل ، بزرگ ، پيچكدار ، منقسم به لوبهاى زاويهدار و دندانهدار ، گلها زردرنگ ، بزرگ ، نر و ماده جداگانه روى يك پايه ، ميوه سبز و سفيد و كوچك و بزرگ كه مربوط به نژادهاى مختلف است . ميوه نرسيده ، كوچك و سبز بهعنوان خيار سبز به مصرف تغذيه مىرسد . منشاء اصلى گياه را شمال هندوستان و دامنههاى كمارتفاع هيماليا از
Kumaon
تا
Sikkim
ذكر نمودهاند .
پرورش آن از 4000 سال قبل در مصر و 1000 سال قبل از ميلاد در هند و 500 سال قبل از ميلاد در يونان آغاز شده است .
تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
بيش از 4000 سال است كه بشر از ميوه آن در تغذيه استفاده مىنمايد . به سنسكريت
Sukasa
، آشورى
Qessu
، عبرى
Qessut
، پهلوى " خويار " و هندى
Khira
و به يونانى
Sikys
ناميده شده است . ديوسكوريد ذيل
Sikys emeros
كه حنين معادل آن را قثاء بستانى ضبط نموده مىنويسد :