تاريخچه :
اهالى سواحل درياى مديترانه از قرون قبل از ميلاد از قسمتهاى هوائى گياه در تغذيه استفاده مىكردهاند و به يونانى آن را
Krithmon
مىنامند كه به قريثمون معرب شده است .
ديوسكوريد مىنويسد : " خوردن جوشانده برگ و ميوه و ريشه آن با شراب در سختى دفع ادرار و يرقان موثر و قاعدهآور مىباشد . خام و پخته گياه خوراكى است و آن را با آبنمك عمل آورده و مىخورند " 1 * . در قرون وسطى بهعنوان ضد اسكوربوت شناخته شده است . ژرارد آن را هضمكننده گوشت و خارجكننده سنگ مىدانسته است .
كولپپر مىنويسد : " گياه مشهورى است و سابقا از آن استفاده بيشترى به عمل مىآمد ، آن هضمكننده ، گشاينده ، انسداد كبد و طحال و محرك دستگاه ادرارى است و به خروج سنگهاى كليه و مثانه كمك مىكند 2 * .
قسمت قابل مصرف : قسمتهاى هوائى گياه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
گياه داراى مقدار بسيار كمى اسانس مىباشد كه مقدار آن در برگ بسيار كم و در ميوه بيشتر و داراى نوعى آپيول مىباشد . همچنين گياه داراى پكتين ، ويتامينها بهويژه ويتامين
C
و مواد معدنى مانند يد و برم مىباشد .
خواص درمانى :
ضد نفخ ، هضمكننده ، مدر ، بازكننده انسدادها و تصفيهكننده خون مىباشد و در ضعف غدد لنفاوى و چاقى استفاده مىشود .
امروزه از گياه بيشتر در امر تغذيه و از نظر چاشنى استفاده مىشود براى اين منظور گياه را قبلا در سركه خيس مىكنند .
گياه به عربى قرن الايل و رازيانج بحرى ناميده مىشود .
( 1 * ) - دياسقوريدوس م - 2 ص 199 ش 120
( 2 * ) -
Culpepers Complet Herbal . P : 314
Code - 1850
جوقاسم
Crocus haussknechtii Bois et Reut
گياهى است پايا ، به ارتفاع 15 - 5 سانتىمتر از خانواده
Iridaceae
، گلها كه در فاصله شهريور تا آبان ماه بر روى گياه ظاهر مىشود از سفيد تا به رنگ آبى متمايل به بنفش متغير مىباشند . ميله پرچمها 2 بار