دمبرگ با بال پهن و سطح اروئى برگ با پشمكهاى پراكنده ، گل سفيدرنگ ، ميوه كروى ، دو راس پهن ، درشتتر از گريپفروت به قطر 15 - 10 سانتيمتر ، پوست ميوه نرم ، زرد كمرنگ و گوشت ميوه ترشمزه مىباشد .
محل رويش اين درخت در آسيا :
چين ، پنجاب و كارناتاكا هند و نواحى شمالى ايران مىباشد . گريپفروت و پرتقال در اثر تغييرات ژنتيكى اين درخت به وجود آمدهاند .
تاريخچه :
در چين و هند از ميوه آن استفاده درمانى به عمل مىآوردهاند سابقه شناخت آن در ايران از دو قرن تجاوز نمىكند در مخزن الادويه ذيل " چكوتره " آمده است :
چكوتره را بتاوى نيز مىنامند نوعى ليمو است درخت ، برگ ، گل و ميوه آن از نارنج بزرگتر است . پوست چكوتره از نارنج ضخيمتر و مغز آن سرخرنگ و كمى ترش مىباشد كه بدون قند مىخورند طبيعت آن سرد و تر و خواص آن مانند نارنج ولى ضعيفتر است 1 * .
تركيبات شيميائى :
ميوه داراى گلوسيد ، لىپيد ، پروتيد و املاح كلسيم ، فسفر ، پتاسيم ، سديم ، منگنز ، گوگرد ، آهن ، مس و ويتامينهاى
PP , B
، پرو ويتامين
A
و ويتامين
C
و نارنگين مىباشد .
در اسانس پوست دىليمونن ، لينالول ، ژرانيول ، نهرول ، آلفا پىنن وجود دارد .
خواص :
مشهى ، مقوى ، ضدعفونىكننده كليه ، ضد خونريزى ، پائينآورنده فشار خون .
موارد مصرف :
بىاشتهائى ، سوءهاضمه ، مسموميت ، دردهاى رماتيسمى ، اسهال خونى ، بالا رفتن فشار خون .
در هند از برگ در صرع ، بيمارى كره ، سرفه ، سرگيجه و از جوشانده پوست در مسموميتها ، سوء هاضمه ، تهوع و استفراغ استفاده به عمل مىآيد .
از برگ و سرشاخههاى جوان درخت نيز اسانس پتىگرين گرفته مىشود و به پارسى آن را سلطان مركبات ، توسرخ و دارابى و به عربى ليمونن هندى ، بومرى ( در لبنان ) ، فراسك ، فراسكين ( در سوريه ) مىنامند .
( 1 * ) - تلخيص از مخزن الادويه ص 197