تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 214

مساهمون:

ص٢١٤

تاريخچه كنكينا :

نام جنس
Cinchona
از اسم
Countess ana chinchon
زن نايب السلطنه اسپانيولى پرو
Count del chinchon
توسط لينه گرفته شده است . خانم نامبرده در سال 1638 ميلادى در شهر ليما مدتى به تب و لرز مبتلا شده و تلاش پزشكان براى درمان وى بىنتيجه مانده بود تا با تجويز قاضى مسيحى شرع با جوشانده تلخ پوست گنه‌گنه بهبودى حاصل مىنمايد از اين جهت به انگليسى آن را
Countess bark
ناميده‌اند . فرانسويها آن را كنكينا ناميده‌اند كه از نام بومى
Kina Kina
يا كنه‌كنه مشتق شده است 1 * . چون كشيشان آن را براى درمان اشخاص بىبضاعت مىدادند به نام
Jesuits
نيز مشهور شده است . با فرستان مقدارى گرد پوست گنه‌گنه به كليساى روم نزد كاردينال لوكو و تجويز آن توسط كليسا به گرد كاردينال نيز معروف شده است . پس از پايان ماموريت و مراجعت كنت دل شنگون در سال 1640 ميلادى به اسپانيا و شهرت درمان كنندگى پوست گنه‌گنه و افزايش قيمت آن تجار فرصت‌طلب پروكنكيناى تقلبى را به اروپا صادر نمودند كه به مرگ تعدادى از مصرف‌كنندگان منجر گرديد لذا نه تنها از اهميت آن كاسته شد بلكه در سال 1660 تا 1670 استعمال آن به كلى ممنوع گرديد و پزشكان مشهور انگليسى براى تحقيق و درمان آن را از طريق كليسا به دست مىآوردند تا بالاخره با تحقيقات و پافشارى آنها در سال 1677 در فارماكوپه لندن وارد گرديد : با درمان شدن لوئى چهاردهم پادشاه فرانسه در سال 1679 ميلادى با داروئى كه پزشك انگليسى براى او تجويز كرده بود دولت فرانسه امتياز آن را از تالبوت به مبلغ 48000 ليره و ماهى 2000 فرانك با نام " داروى انگليسى تب " خريدارى نمود . در سال 1820 ميلادى با استخراج كنين از كنكينا به وسيله
Pelletier
و
Caventon
و پى بردن به اهميت كشت آن از نظر اقتصاد و با توجه به شرايط كشت و پرورش آن ، دولت هلند در سال 1850 در جاوه و دولت انگليس توسط شركت هند شرقى كه در حقيقت يك شركت انگليسى بود در سال 1860 در جنوب هند و سريلانكا كه جزء مستعمرات آنها بود اقدام به پرورش انواع كنكينا نمودند .

تركيبات شيميائى كنكينا يا پوست گنه‌گنه :

قرن نوزدهم را مىتوان قرن استخراج مواد موثره دانست به سال 1811 ميلادى دكتر
Comet
ماده‌اى را از پوست گنه‌گنه استخراج كرد كه آن را يك ماده قليائى دانست و آن را سنكونين ناميد در سال 1818
Pelletier
و
Caventon
پس از استخراج استركنين از نواميك محقق داشتند كه سنكونين نيز آلكالوئيد مىباشد و اين دو دانشمند در سال 1820 ميلادى كنين را نيز از پوست گنه‌گنه استخراج نمودند . امروزه توانسته‌اند آلكالوئيدهاى زيادى را از پوست گنه‌گنه به دست آورند و فرمول اكثر آنها را تعيين نمايند .