Code - 1065
بقلهء الاوجاع
Cacalia verbascifolia Sibth
گياهى است از خانواده
Compositae
كه در كشورهاى افريقائى آن را قاقل مىنامند . نام علمى گياه از واژه لاتين
Cacalia
و اين نيز ماخوذ از
Gagaliya
يونانى مىباشد .
از آنجا كه قدما
Collinsonia Canadensis L .
را نيز بقلهء الاوجاع و قاقاليا ناميدهاند و همچنين بين دو گياه قاقل و قاقلى ( قاقلا ) تشابه اسمى وجود دارد همانطورى كه مايرهوف ( شرح اسماء م 325 ) اشارهاى دارد براى تشخيص هويت اين گياهان مشكلاتى وجود داشته است . ابن بيطار و صاحب مخزن بقله الاوجاع ، قاقاليا و قاقلى را سه گياه مجزا دانسته و شرح آنها را جداگانه آوردهاند 1 * ابن بيطار ذيل بقلهء الاوجاع مىنويسد :
ابو العباس حافظ از بعضى عربهاى افريقائى شنيده كه اين نام گياهى است كه در مغرب آن را فوجده 2 * مىنامند و آن را براى از بين بردن درد شكم مصرف مىنمايند و ديوسكوريد اين گياه را قاقاليا ناميده و شاخههاى آن شبيه به سمونيون 3 * و طعم آن مانند انيسون و كمى تلخ است و بعضى از گياهشناسان اندلسى آن را اذن الجدى ناميدهاند 4 * .
بقلهء الاوجاع را به يونانى قاقاليا و اهل مغرب آن را توجره مىنامند محل رويش آن افريقا مىباشد طعم آن مانند انيسون و كمى تلخ است در دوم گرم و خشك مىباشد و جهت درد شكم هر شخصى در هر زمانى مفيد است 5 * .
در كتاب خطى " الكامل العلائى " 6 * و فرهنگ نفيسى اين گياه با نام بقول الاوجاع آمده است .
( 1 * ) - هرچند صاحب مخزن ذيل قاقليا ( ص 432 ) مىنويسد بعضى گفتهاند كه آن يقلهء الاوجاع است و شايد غير آن باشد و اين اشارهاى است به كتاب تحفه كه مىنويسد : قاقليا اسم يونانى بقلهء الاوجاع است و صاحب تحفه اين دو گياه را يكى دانسته است .
( 2 * ) - در حاشيه توجده آمده است
( 3 * ) - شايد منظور سمرينون
Smyrnium perfolatium
بوده است .
( 4 * ) - تت جامع مفردات ج 1 - 105
( 5 * ) - از تحفه 52 و مخزن 146 .
( 6 * ) - كتاب خطى موجود در كتابخانه ملك .
Code - 1068
گاوزبانآسا
Caccinia macracantra Brand . var . crassifolia ( Vent )
گياهى است علفى ، چندساله از خانواده
Boraginacea
به رنگ سبز مات ، برگها تخممرغى دراز ، جام آبى دو برابر كاسه ، بخشهاى آن بيضى خطى تيز ، بالاى جام نعلبكى مانند و كاسه از وسط به بالا داراى 5 شكاف است گياه علاوه بر ايران در پاكستان و افغانستان مىرويد . در ايران منطقه وسيعى از جمله منطقه