بيطار از قول ديوسكوريد ذكر مىنمايد در كتاب ترجمه عربى دياسقوريدوس وجود ندارد و به نظر مىرسد كه در چاپ افتاده و يا نسخه ترجمه نقص داشته است ] سپس ابن بيطار از قول جالينوس انواع آن را به ترتيب انوقليا ، لوقاسيوس ، ابو خينس يا فاريوس ذكر مىنمايد ( ابن بيطار ج 3 - 69 ) .
ابو خلسا انجوساست و خس الحمار و عاقر شمعا و شجرهء الدم و رجل الحمامه و حميرا و سوقليوس و شفقاس و كحلا و كحيلا و بريانى و حالوما و به لفظ ديگر بالقس و كاهوخر نيز خوانند و اين جمله شنجار است و به پارسى شنكار و هوجويه نيز گويند . . . ( اختيارات 16 ) .
شنجار ، ابو خلسا ، هوفيليوس ، خس الحمار ، كحلا و حميرا مىباشد . . . ( تذكره 218 ) .
در كتاب تحفه ذيل ابو خلسا مىنويسد به فارسى هوچوبه است و ضمن شرح انواع آن در صفحه 11 در صفحات مختلف كتاب چنين آمده است : حالوما ، اسم سريانى ابوخلساست ( تحفه 79 ) . حميرا اسم عربى ابوخلساست ( ص 95 ) حناء الغزاله به لغت مصر ابو خلسا است ( تحفه 96 ) ، شنجار به جيم و بكاف و بقاف [ شنكار و شنقار ] ابوخلساست ( تحفه 168 ) عرق الفالوذج بلغت مصر صنف اول ابوخلساست ( تحفه 181 ) ، كحلاء و كحيلاء اسم انواع ابوخلساست ( تحفه 217 ) . اروسه ( 20 ) بالقيس ( 44 ) اكسومالس ( 31 ) رجل الحمامه ( 127 ) شجرهء الدم ( 164 ) عاقر شمعا ( 180 ) عود الفالودج ( 188 ) هوچوبه و هوفيلوس ابوخلساست ( تحفه 264 ) .
شنگار ، بر وزن زنگار گياهى است . . . معرب آن شنجار است و به عربى شجرهء الدم خوانند ( برهان ) ابو خلسا . . . اسم يونانى است به عربى حناء الغول و خس الحمار و اروسه . . . كحلا و كحيلاء هريك به عربى اسم نوعى از ابوخلساست و هرقلو و هرقلوس و هيفيلوس نيز گويند به فارسى هوجويه [ در اصل هرجويه اصلاح شده از اختيارات و فرهنگ مخزن ] به هندى رتن جوت . . . ( مخزن 61 ) فنجيوش نوع احمر خس الحمار است و عرق الفالوذج نامند ( فرهنگ مخزن ) .
هواچوبه ( هوچوبه ) ، ابو خلسا ، حناء الغول ، خس الحمار ، اركانت [ فرانسه ] انكوزاتينكتوريا ( الكناتنكتوريا ، رنگ اين ريشه قرمز قهوهاى و حجم آن به اندازه قلم تحرير . . . اكنون در طب هواچوبه را استعمال نمىكنند مگر در رنگين كردن بعضى مرهمها . . . انكوزاويرژينيكا ، ليتوسپرموم تينكتوريوم ، انوسما اكيوئيدس و اكيوم روبروم نباتاتى مىباشند شبيه هواچوبه و بدل آن استعمال مىشوند . . . ( پزشكىنامه 596 ) . [ درباره انواع ذكرشده ابو خلسا در برخى كتب قديم به واژههاى اونوما و نارقيصر مراجعه شود فقط در اينجا يادآور مىشود همانطوريكه در پزشكىنامه آمده و در بالا به آن اشاره شد قبلا
Alkanna tinctoria Tausch
و
Lithospermum tinctoria L
را كه مترادف مىباشند دو گياه متفاوت مىدانستهاند ] .
در واژهنامهها و كتب جديد در مقابل نام علمى
Alkanna tinctoria
چنين آمده است : هوهچوبه ، آهوچوبه ، شنجار ، شنگال ، حنالغول ، رجل الحمام ، كحلا ، شجرهء الدم ، لبيد ، القانت ، حميرا ، انگوسا ، فنجينوس و انحسا . [ شليمر ، فلور ايران ، مايرهوف ، المورد ، معجم المصور ، گياهان داروئى جلد 3 ، معجم العلوم ، ميكى ] .