Code - 193
سيسال
Agave sisalana Pers
گياهى است از تيره نرگس با برگهاى دراز و به طول 5 / 1 متر و پهناى 10 سانتيمتر و ضخيم كه در قاعده به صورت اجتماع ، و گلهاى سبزرنگ به طول 5 سانتيمتر مىباشد . گياه بومى هند و سنگال بوده و در ليبى كشت مىشود .
قسمت قابل مصرف : برگ ، ريشه و شيره گياه است .
برگها حاوى الياف فيبر هستند كه در صنايع نساجى و طنابسازى به كار مىروند ، گياه سرشار از مواد استروئيدى ساپوژنين است . برگها داراى يك استروئيد ساپوژنين بنام هكوژنين
Hecogonin
موم نظير
Catnaub wax
اسيدهاى آلى و يك آلكالوئيد ناشناخته و ساپوناز مىباشد . بولب گياه حاوى سه استروئيد با نامهاى
Sasalogenin , Neotigogenin , Sarsapogenin
مىباشد ، هكوژنين براى تهيه كورتيزون و هورمونهاى جنسى به كار مىرود . از شيره گياه به عنوان مسهل ، مدر ، قاعدهآور و ضد اسكوربوت استفاده مىشود .
Code - 195
غافث ( رازى )
Agrimonia eupatoria L
در ابتدا به ترجمه كتاب ديوسكوريد ذيل ماده اوباطريوس پرداخته مىشود . اوباطوريوس ، گياهى است پايا كه در سوختگيها مصرف مىشود ساقه آن واحد ، راست ، نازك ، سياهرنگ ، سخت و خشن و كركدار است .
بلندى آن تا يك متر مىرسد . برگهاى آن متفرق با بيش از 5 برگچه دندانهدار مانند اره ، شبيه به برگ نبطافلن و برگ شاهدانه ، رنگ برگها متمايل به سياهى است ، بر روى ساقه آن ميوهها قرار دارند . ميوه هاى خشكشده به لباس مىچسبد ، كوبيده خشكشده برگ گياه مخلوط با پيه كهنه خوك در زخمهاى دير علاج موثر است .
خوردن آن با شراب در قرحه ارغامونى [ ارجيما - ارغامن
Argema
قرحه سفيد در قرنيه چشم ] و گزش حشرات سودمند است .
برخى اين گياه را به غلط ارغامونين مىنامند درحالىكه ارغامونين [ ارغامونيون ، ارغامونى ، نعمان برى - ماميثا سرخ ، ماميثا برى
Papaver argemon L
] گياه ديگرى است ( ترجمه از كتاب دياسقوريدوس 323 ) .
غافث ( رازى ) ديوسكوريد گفته است . . . مخلوط كوبيده برگ گياه با پيه كهنه خوك در زخمهاى ديرعلاج . . .
[ ادامه مطالب كاملا با نوشته ديوسكوريد تحت عنوان اوباطوريوس مطابقت دارد ] . . . جالينوس در كتاب ترياق الى قيصر گويد آن بويژه براى كبد نافع است . لى [ من " رازى " مىگويم به تجربه دريافتهام كه افستين نيز مانند غافث در بيماريهاى كبدى موثر است . . . خوز در شوسماهى ( گفته است ) . . . در تبهاى مزمن موثر است ( الحاوى جلد 21 ص 209 - 210 ) ] . غافث ( هروى ) . . . خاصيتش درد جگر بنشاندن . . . جرب و خارش را سود كند . . . ( ابنيه 238 ) . اخوينى غافث را در موارد زخم معده و كسانى كه به گل خوردن يا گندم خام