خواص درمانى :
ميوهها به عنوان ضد نفخ ، ضد اسپاسم بويژه در سوءهاضمه كودكان ، ضدعفونىكننده ، زيادكننده شير مادران و بهطور سنتى براى كم كردن وزن بدن اشخاص فربه و نيز طعمدهنده و معطركننده غذا مصرف مىشود مقدار خوراك 5 / 0 تا 1 گرم مىباشد .
محل رويش :
گياه در آسياى مركزى بخصوص قسمت پامير كه كوهستانى و بنام بام دنيا معروف است و ايران بهطور خودرو وجود دارد . در ايران بويژه در كرمان و اطراف آن سياهكوه ، شتركوه ، شيركوه نزديك يزد ، بين فسا و شيراز ، سيرجان ، گنبد كاووس ، بجنورد ، مشهد رويش دارد ولى با همه گستردگى كه دارد به علت كمى محصول فقط در كرمان و اطراف آن مقدارى جمعآورى مىشود كه به مصارف داخلى مىرسد و به همين جهت آن را زيره كرمانى نيز مىنامند .
Code - 1053
بونيون
Bunium pumilum Sm
گياهى است از خانواده
Umbelliferae
كه به يونانى آن را بونيون
Buniun
مىناميدهاند . رازى آن را ذيل بيوليون آورده و از قول جالينوس گويد كه ريشه آن طعم تندى دارد و در درجه سوم گرم است 1 * و ابو ريحان مىنويسد بونيون واژه رومى است و به نقل از ديوسكوريد گويد كه آن را انطيرن 2 * مىنامند .
ساقه گياه به اندازه انگشت برگ آن شبيه به كرفس ولى لطيفتر و بيشتر از آن و برگ گشنيز شباهت دارد و گل آن مانند شبت و دانه آن خوشبو و كوچكتر از بذر البنخ است 3 * . ابن بيطار نيز همين مطالب را از قول ديوسكوريد 4 * مىگويد و اضافه مىنمايد كه [ حدود 5 / 2 گرم برگ آن كرم روده را نابود مىكند ] 5 * پيشاب را زياد و مشيمه
Amnion
را خارج و درد سپرز ، مثانه و كليه را آرام مىكند 6 * .
قسمت مورد مصرف آن برگ ، تخم و عصاره آن مىباشد كه در دوم گرم و خشك است ، تعداد 4 برگ آن براى چكهچكه آمدن ادرار و قولنج و ضماد نيمگرم مخلوط دانه آن با شراب و نمك جهت تحليل خنازير سودمند است . مقدار خوراك برگ آن تا حدود 5 گرم و دانه ( ميوه ) آن تا 5 / 2 گرم مىباشد و چاره جلوگيرى از سردرد و تهوع ناشى از مصرف آن خوردن عناب و شير تازهدوشيده است 7 * .
( 1 * ) - الحاوى ج 20 ص 167
( 2 * ) - اصل ارقطيون
( 3 * ) - تت صيدنه عپ 104
( 4 * ) - هرچه در كتاب دياسقوريدوس كه در اختيار دارم جستجو كردم راجع به بونيون مطلبى نديدم لذا نسخهاى كه ابو ريحان و ابن بيطار در اختيار داشتهاند كاملتر بوده و اين قسمت از چاپ افتاده است .
( 5 * ) - مطالب داخل [ ] اضافه شده از ماخذ ذكرشده در شماره 7 مىباشد .
( 6 * ) - تت جامع مفردات ج 1 - 124