خواص درمانى :
همانطوريكه گفته شد در طب قديم اثرات درمانى آن را مانند اقحوان [ كبير ] منتهى ضعيفتر ذكر نمودهاند .
امروزه از گياه به عنوان تببر ، ضدعفونىكننده ، التيامدهنده زخم و ضد كرم استفاده مىشود .
گياه به عربى اقحوان اصفر ، عين القط و به پارسى بابونه وحشى و بابونه صحرائى ناميده مىشود كه ترجمه انگليسى و فرانسوى آن است .
( 1 * ) -
Magarzuela
( 2 * ) - اين واژه در شرح اسماء عين اهلاه و در فرهنگ مخزن عين اعلا و در جامع مفردات واژه كاملا مشخص نيست
( 3 * ) - خبز الغراب اقحوان است ( فرهنگ مخزن )
Code - 522
اربيان
Anthemis cotula L
گياهى است يك ساله از خانواده كمپوزه كه در بيابانهاى مزروع و كنار گودالها و دامنههاى كمارتفاع آسيا ، اروپا و شمال افريقا مىرويد گياه داراى ريشه كوچك ، ساقه بدون كرك و برگهاى منقسم به قطعات باريك و كركدار مىباشد ، كاپيتولها شامل دو نوع گل زبانهاى سفيدرنگ در خارج و لولهاى زردرنگ در وسط مىباشد . بوى آن مكروه و غير مطبوع و مزه آن تلخ است .
گياه را امروزه در كشورهاى عربى اربيان ، بهار و اقحوان مىنامند كه نامهاى قديمى گياه نيز مىباشد .
ابو ريحان بيرونى ضمن شرح اقحوان مىنويسد بعضى صيادنه بهار را از نوع اقحوان دانستهاند به اين سبب كه در برگهاى شكوفه او آنچه در ميانه شكوفه بود زرد باشد و آنچه بر اطراف زردى باشد از شكوفه سپيد باشد ( صيدنه ترجمه ش 71 ) .
ابن بيطار از قول بكرى گويد : اربيان واژهاى است كه در شام به نوعى بابونه گفته مىشود كه جوشانده آن را مىخورند و به يونانى آن را فكتلمن مىگويند و آن بهار است ( جامع مفردات ج 1 - 22 ) . و در داروهاى چشمى جهت ديد و تقويت طبقات چشم و جلوگيرى از ريزش آب چشم و لكه سفيد روى قرنيه 1 * داخل مىشود ( جامع مفردات ج 1 - 121 ) . انطاكى واژههاى مترادف با احداق المرضى و اربيآن را بهار ذكر مىنمايد ( تذكره 39 - 42 ) .
در واژهنامه مخزن الادويه نيز آمده است اربيان به لغت شام بهار است ، بهار نوع صغير اقحوان است .
برطبق مندرجات كتابهاى تحفه و مخزن الادويه اقحوان دو قسم مىباشد كبير 2 * و صغير و نوع صغير را به فارسى بهار مىنامند اقحوان صغير نيز دو قسم است بستانى 3 * و برى 4 * . بستانى آن داراى شاخههاى باريك و برگ آن شبيه به برگ گشنيز و رازيانه و گل آن زرد كه اطراف آن را برگهاى ريز سفيد احاطه كرده است گل آن از گل بابونه بزرگتر و بدبو و تلخ و آن نوعى بابونه است و به عنوان تقلب به بابونه اضافه مىكنند و بهترين آن بيرون گل سفيد و اندرون آن زرد و مزه آن تلخ مىباشد .