تركيبات شيميايى :
از نظر تركيبات شيميايى يك آلكالوئيد به نام ماندراگورين از گياه جدا شده كه خواص آن مشابه خواص آتروپين است . ماندراگورين مخلوطى از هيوسيامين و اسكوپولامين است . « 1 »
خواص و كاربرد :
لفاح بهعنوان يكى از پنج سمّ معروف ذكر شده و چهار سمّ ديگر گياه رند ، گياه آكونيت يا بيش ، گياه خربق و مادر كانتاريد است .
در دوران كهن ، در چين بيشتر از گرد ريشه آن براى از بين بردن حشرات نظير كنه و طفيلىهاى حيوانات استفاده مىشد . در هند از ريشه گياه كه داراى خواص شبيه بلادون است بهعنوان خوابآور ، آرامبخش ، بىحس كننده ، باز كننده مردمك چشم و در بعضى مناطق بهعنوان ماده مخدر استفاده مىشود . زياد بوييدن گياه بخصوص بوييدن گونهاى از گياه كه داراى برگ روشن مايل به سفيد است ، موجب سكته مىشود . سابقا از ريشه گياه به جاى اتر براى بىهوش كردن بيمار استفاده مىشد كه فعلًا متروك شده است .
شاهبيزك ، بلادون
انگليسى :
Atropa Belladona
[ مشخصات ]
گياهى است پايا و به ارتفاع يك تا يك و نيم متر كه معمولًا در اماكن مرطوب و سايه و محل عارى از درخت جنگلها ، بر روى خاكبر ، اشجار يا در زمينهاى آهكى مناطق مختلف كره زمين پرورش مىيابد .
بلادون ، ريشهاى دراز ، منشعب ، ضخيم ، گوشتدار و به رنگ حنائى دارد . ساقهاش
پوشيده از تار است . ميوهاش به بزرگى يك گيلاس ، در ابتدا سبز و سپس قرمز و سياه مىشود . قسمت مورد استفاده اين گياه ، برگ ، ريشه ، ميوه و دانه آن است .
تكثير اين گياه به طرُق مختلف قلمه زدن يا بذر پاشيدن يا كاشتن قطعات ريزومدار ساقه در اراضى اصلاح شده صورت مىگيرد . زمينهاى آبرفتى براى پرورش و زراعت آن بسيار مناسب است . به زمين زراعتى اگر كودى كه اضافه مىشود داراى نيترات پتاسيم باشد ، مقدار نسبى الكالوئيدهاى گياه با مقايسه با گياه وحشى افزايش مىيابد .
هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 358 .