چندين نوع گياه گرفته مىشود كه از نظر خواص مسهلى و ساير خواص كم و بيش شبيه هستند . نام علمى گياهان و محل رويش معروفترين آنها به شرح زير است :
1 - كاروانكش و تارمكش در خراسان و افغانستان .
2 - گياه شيرخشت .
3 - زبان گنجشك گل .
خواص - كاربرد :
شيرخشت ملين است و مسهل صفرا و اخلاط سوخته مىباشد و براى تقويت كبد ، معده و احشاء داخل شكم مفيد است . حرارت معده ، قلب و كبد را تسكين مىدهد و براى سرفه ، خشونت سينه و حلق داروى خوبى است . « 1 »
شيلال
مشخصات :
شيلال نوعى از گياه كتيرا است كه شبيه گون زرد است . نام محلى آن در دامنههاى البرز شلال است . صمغى است كه از ساقه گون گرفته مىشود . اين صمغ خود به خود يا معمولًا بر اثر شكافى كه به ساقه گون وارد مىشود جارى مىگردد و پس از مدت كوتاهى خشك مىشود
تركيبات شيميايى :
داراى 15 - 10 درصد آب ، 4 - 3 درصد مواد معدنى و 3 درصد نشاسته است . كتيرا مادهاى است بى بو كه 70 - 60 درصد آن در آب حل نمىشود ولى با جذب رطوبت بهصورت لعاب چسبندهاى درمىآيد كه ذرات نشاسته در داخل آن محسوسا ديده مىشود .
هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ص 129 .