شفتره
مشخصات :
در كتب طب سنتى آن را نوع از تودرى ذكر مىكنند و در برخى كتابها با نامهاى خبه ، شفتره و بذر الخمخم آمده است .
گياهى است يك ساله يا دو ساله به بلندى حدود 80 سانتىمتر ، قسمت پايين گياه داراى پوششى از كرك و بالاى گياه بدون كرك است . اين گياه در اغلب مناطق چين مىرويد و معمولًا از شانگهاى و پكن تخم آن به داروخانههاى سرتاسر چين صادر مىشود .
تركيبات شيميايى :
از نظر تركيبات شيميايى در دانه خاكشير روغن چرب يافت مىشود و در اين روغن چرب مواد لينولئيك ، لينولنيك اسيد ، اروسيك اسيد ، پالميتيك اسيد و استئاريك اسيد
مشخص شده است . گياه خاكشير پس از مالش داراى بوى تند نامطبوع و طعم زنندهاى مىباشد كه اين در اثر وجود يك آلكالوئيد فرار در آن است .
خواص - كاربرد :
در چين از تخم خاكشير بهعنوان ملين و تب بر و براى تسكين التهاب پوست از جمله كهير استفاده مىشود . در هندوستان از گلها و برگهاى گياه بهعنوان قابض و داروى رفع كمبود ويتامين
C
استفاده مىشود . اما از نظر حكماى طب سنتى ايران ، خاكشير از نظر طبيعت گرم وتر است و از نظر خواص معتقدند كه براى تقويت معده و هاضمه و ازدياد اشتها و براى رفع گرفتگى آواز و روشن شدن رنگ چهره مفيد است . « 1 »
هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 172 .