* سيسبان
مايل گرمى و در دوم خشك و مقوّى معده و حابس اسهال مزمن و نفث الدم و رافع سپرز و با شير ترياق سموم و پاشيدن آب او مانع تولدكيك و لبس انگشترى او در انگشتر ، خنصر چپ روز چهارشنبه قبل از طلوع آفتاب بالخاصية مورث جاه و قبول نظرها و مصدع محرور و مصلحش گشنيز و شربتش تا دو درهم و بدلش باد آورد . « 2 »
مزاج معتدل :
ملين ، سينه و گلو را نرم كند و بويژه اگر با تخمش باشد تشنگى را تسكين و شكم را لينت دهد . « 3 » سيسبان درخت كوچكى است ، خيلى سريع الرشد و اين گياه در اندونزى به عنوان گياه دارويى كاشته مىشود . در اندونزى گرد برگهاى خشك شده گياه را با كمى آب مخلوط كرده به عنوان ضد كرم و انگل به بچهها مىدهند و اگر كمى نمك با آن مخلوط كنند ، براى تسكين سرفه توأم با اخلاط خونى از ريه مىخورند . از ريشه آن در مصارف داخلى براى معالجه ناراحتىهاى زنانگى مصرف مىكنند . به عقيده حكماى طب سنتى ايران ، پوست درخت قابض است و تخم آن براى بند آوردن اسهال و قطع ترشحات مفرط عادت ماهيانه خورده مىشود و شيره برگ آن به عنوان ضد انگل و كرم كش داده مىشود . مقدار خوراك آن تا 8 گرم است ، در گرم مزاجان خوردن آن ايجاد سر درد مىكند ، لذا با گشنيز خورده شود . « 1 »
* سيساليوس
به فارسى كاشم رومى نامند . و بغدادى گفته غير كاشم است . و شيخ الرئيس گفته :
انجدان رومى است بالجمله : همه اقسام گرم و خشك در دويم محلل و ملطف و مسكن دردهاى باطنى و مفتح سدد و مقوى معده و مدر بول و حيض و جهت صرع و عسر نفس
هامش
( 2 ) - تحفه حكيم مومن و قرابادين ، ص 160 .
( 3 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 251 .
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 23 .