نيروى سورنجان تا سه سال باقى مىماند و به قول شيخ گرم و خشك در دوم تا سوم و گويند .
گرم در اول و خشك در دوم و بعضى سرد نوشتهاند ، نوع زرد و سفيد زخمهاى كهنه و مرطوب را خشك گرداند استعمال زياد آن ورمها را سخت و عضلهها را مثل سنگ مىكند و باعث تشنج مىشود .
سورنجان نافع كليه دردهاى مفاصل ، مخصوصا موقع ريزش مواد به مفاصل
مىباشد . دستور : خوراك يك درم تا يك مثقال با شكر و ماليدن آن از خارج بر محل درد .
دستور ماليدن : مخلوط نيم درم سورنجان سفيد با سركه بر محل درد ماليده شود .
خوراك سورنجان با فلفل و زيره نافع سستى بدن و اخراج كننده بلغم و اخلاط غليظ از جاهاى تنگ و گود در عمق بدن و قاتل كرم و كرم كدو مىباشد . معده را ضعيف مىكند و بايد با ادويه مقوى معده مثل زنجبيل و فلفل و پونه و زيره مصرف شود .
خوراك نيم درم آن با شير تازهاى كه با فانيد يا عسل شيرين شده باشد ، سه روز پى در پى ، محرّك قوه باه و زياد كننده منى مىباشد . حمول ساييده آن با روغن كهنه بز يا ميش نافع بواسير داخلى و درد مقعد است ضماد سورنجان با گلاب و نوشيدنش نافع نقرس و درد آن مىباشد .
خوراك آن با صبر ، نافع سياتيك ، يرقان ، درد طحال و نقرس است .
مضر معده است و مصلحش كتيرا ، فانيد ، شكر ، قند و زعفران است . بدل آن به وزن سورنجان تربد ، ثلث وزن آن افتيمون و عشر وزن آن خربق سفيد مىباشد .
اشتها را از بين مىبرد و مصلحش مرباى آمله است .
چنانچه كسى نوع سياه و سرخ سمى را خورده باشد با شير گاو ، و قى كند تا دفع ضرر بشود .
بوييدن گل سورنجان باز كننده موى رگهاى بسته شده در مغز و محلل باد و نافع سر درد از سردى مىباشد
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 458
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٤٥٨