هر نيم ساعت يك بار از اين دارو به بيمار بدهند . « 1 » در خانواده گياهى
adiantum venustum , filices
را پرسياوشان مبارك ، هستراج گفتهاند كه در موضوع پرسياوشان ذكر شده است .
دارويى كه از آن تهيه مىشود به نام
iskulukandrium
نوشته شده است كه براى معالجه بزرگى طحال استعمال مىشود . آن را
mule rlant
نيز گفتهاند ، آن را سنگ شكن معالج يرقان و بازكننده مجارى ادرار گفتهاند و استعمال آن براى خانمها ممنوع است چون ايجاد نازايى مىكند . « 2 » در همين موضوع و از اين خانواده
actinopteris
بنام
dichotoma
و به هندى به نام مورپتكهى نوشته است راجع به اين نوع فقط
atkinsovr
گفته كه براى كشتن كرم شكم و خارج كردن آن استعمال مىشود . اين دارو از نوع
polypodlaceous fern
و از خانواده
asplenieae
مىباشد .
در كتاب لاثانى لغات الأدويه اسامى هر سه نوع را مخلوط كرده ، ولى معلوم شده كه همين نوع كه در بحث آن هستيم سرخس يا
male fern
مىباشد كه عموما براى كشتن
كرم معده استعمال مىشود . « 1 »
خواص آن :
خواص آن مفتح و محلل نفخ و مجفف ، مفرح ، دافع قمل مسهل اقسام كرم شكم خوردن آن با عسل مخرج ماء اصفر و مانع حمل و مسقط جنين جهت خفقان عسر العلاج نقرس و درد مفاصل براى درمان آن نافع است و براى رفع كوفتگى اعضا مفيد است . جهت زخمهاى رطبه با الكل جهت اخراج حب القرح و جنين رفع كرم دراز معده ضماد آن بر هر عضوى موجب اخراج فضول خوب است . « 2 » سرخس ( گيلدارو ) طبعش گرم و خشك است .
هامش
( 1 ) - دكتر اعوان ص 400
( 2 ) - فارماكوگرافيا ، ج 3 ، ص 625 .
( 1 ) - همان ، ج 3 ، ص 627 .
( 2 ) - قرابادين كبير ، ص 240 .