ملزق آنها و مبرد معده و مزيل حرارت جگر و معده و امعاء و مقوى معده و شرج و مانع زحير و اسهال دموى و صفراوى و سحج و شقاق مقعد است آن مضر ريه است و مصلح آن صمغ عربى با كتيرا و مضر طحال مصلح آن پودينه است مقدار شربت آن از نيم درم تا يك مثقال و بدل آن كاهو و يا شاهدانه است و گويند چون بلور و شيشه را بدان رنگ كنند صافتر و رنگينتر از عقيق مىشود و در اين امر بى عديل است . « 1 » شيخ گويد : شيرهاى است سرخ رنگ ، چندان گرم نيست و بعضى سرد گفتهاند ، اما در دوم خشك است بند آورنده است و نزيف را باز دارد زخمهاى تازه و قرحهها را بهم آرد ، تقويت معده كند ، قابض است و در علاج خراش و تركهاى اطراف پيزى مفيد است . « 2 » اين گياه و گونه ديگرى از آن به نام
d . propinohuus becc
از نظر ساختمان ظاهرى و ميوه مولد ماده رزينى قرمز رنگ شباهت زياد با يكديگر دارند ميوهاش به بزرگى گيلاس بيضوى و پوشيده از فلسهاى فشرده به هم است كه پس از رسيدن ماده رزينى قرمز رنگى آن را فرا مىگيرد براى به دست آوردن ماده رزينى مذكور ميوه گياهان فوق را در داخل كيسهاى ريخته از خارج ضرباتى بدان وارد مىآورند با اين عمل ماده رزينى مذكور
به سهولت از قشر خارجى ميوه جدا مىشود ولى به علت دارا بودن ناخالصىهايى نظير فلسهاى سطح خارجى ميوه قابل استفاده نيست .
از اين جهت آن را از غربالهاى مخصوص مىگذرانند تا عارى از هر گونه ناخالصى شود سپس آن را به كمك بخار آب و يا با استفاده از گرماى خورشيد نرم مىكنند و به صورت قطعات كوچك استوانهاى و يا به اشكال گرد و كروى در آورده درون برگ درختان مذكور يا درخت
licula spinosa
از تيره خرما جاى مىدهند طعم آنها ابتدا نامحسوس است ولى تدريجا كمى تند مىشود ماده رزينى مذكور بدون بو مىباشد در الكل ، سولفور دو كربن ، كلروفرم و بنزين محلول است ولى در اتر و اسانس تربانتين كمتر حل مىشود .
هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 18 - 19 .
( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ص 122 .