آميخته و مورد استفاده قرار دهند . هرگاه شيرخشت ، يا بيدخشت موجود نباشد مىتوان به جاى آن ترنجبين را به كار برد . اگر قدرى صبر زرد ، سقمونيا و تربد هم جهت تقويت عمل به اين مسهل بيافزايند جايز خواهد بود . مسهلهاى ديگرى كه توصيه شده نيز به شرح زير است :
1 - مسهل از مغز فلوس 14 ، شيرخشت 12 ، ترنجبين 12 ، گل سرخ 2 ، بنفشه 4 ، نيلوفر 2 ، تمر هندى 5 ، ريشه كاسنى 3 ، تخم كاسنى ( نيمكوب ) 3 ، افتيمون ( در كيسه كتانى ) 3 ، روغن بادام شيرين 4 ل و عناب 20 ، سپستان 30 و آلو بخارا 35 عدد .
2 - مسهل از بنفشه 4 ، نيلوفر 2 ، گل سرخ 2 ، سنامكى 2 ، تمر هندى 6 ، افتيمون 2 ، شيرخشت 12 و آلو 40 دانه .
بايد پاكسازى روده و معده به دفعات و با مدارا انجام گيرد تا اصطلاحا هم « ماده » مستأصل شود و هم مزاج دچار ضعف نگردد . اين بدان علت است كه ماده سوداوى به سهولت دفع نمىشود . در اينجا استفاده از « ماء الاصول » نيز توصيه شده است . محلول ماء الاصول عبارتست از : بيخ رازيانه ، ريشه كاسنى ، ريشه ايرسا ، بسفايج ، گاو زبان ، بادرنجوبه ، هليله كابلى ، از هريك بهقدر نياز جوشانده شده سپس افتيمون را بر آن بيافزايند و ظرف را زود از روى آتش بردارند . در آخر ترنجبين به آن اضافه كنند و به بيمار بنوشانند .
اعمال مفيد ديگرى كه توصيه شده عبارتست از ماساژ با آب كدو ، آب چغندر ، آب سيب ، گلاب و عرق نيلوفر و مانند آن روى قلب بيمار ، و ديگر آنكه دست و پا ، ناف و مقعد را با روغن بنفشه ، روغن كدو ، روغن بادام شيرين ، كنجد و تخم خيارين چربكننده .
آب جو ، آب كاهو و يا شير دختر يا شير بز در بينى ريزند و به پيشانى بمالند .
براى تسكين اعصاب بيمار استفاده از نقاط خوش آبوهوا و استحمام مرتب بسيار ضرورى خواهد بود .
چنانچه طبيعت بيمار سرد باشد بايد داروهائى كه طبع گرم دارند تجويز كرد . مثلا جوشاندهاى مركب از گل گاو زبان 2 ، ريشه ايرسا 2 ، بسفايج 3 ، اسطوخودوس 2 ، شاهتره 2
راز درمان ( رساله اى در پزشكى سنتى و گياه درمانى ) ( فارسى ) — صفحة 79
مساهمون: عبد الله احمديه
ص٧٩