قسم دهم در انواع نبض مركّب ثلاثى به اعتبار عظم و صغر و صلابت و لين و امتلاء و خلاء
و اين نيز هشت نوع بود :
1 . نبض عظيم و صلب و ممتلى
2 . نبض عظيم و صلب و خالى
و اين هر دو نوع به سبب ضدّيّت ما بين عظم و صلابت محصلة الوجود نيست .
3 . نبض عظيم و لين و ممتلى
سببش كثرت حرارت بهقدرى كه از عظم تمام شود * و امتلاء مادهء رطب است .
4 . نبض عظيم و لين و خالى
و اين نوع به سبب لزوم ضعف به خالى « 1 » متحقّق نمىگردد .
5 . نبض صغير و صلب و ممتلى
سببش صلابت عرق است و امتلاء رگ از مادهء بارد .
پاورقی
( 1 ) . بهتر بود مىگفت ضعف لازمه نبض خالى است .