و رقت خون باشد علامت ان تشنكى و صفرة رنك و لهيب و حبس نفس است و اكر بسبب انفتاح و اشقاق حرقى باشد علامتش ان است كه خون بسيار آيد اندك وجعى باشد و شايد بجهة كثرت رطوبت باشد و ضعف قوهء ماسكه باشد علامتش كثرت آب دهن و غلة عطش و بياض لون و تهيج روى و جفن است علاج در قسم اوّل فصد باسليق و صافن نمايد محجمه پرسياوشان نهند و هر بامداد يك م ل كل ارمنى با ده م ل ربّ به كنند و قرص كهربا بخورند و اقاقيا كندر دم الاخوين كز مارج كاغذ عطارى سوخته بالسويه بسايند و باب مورد سرشته و به صوف پاره بردارند و غذا آب انارين و آش سماق و آش غوره بخورند و در قسم ديّم و چهارم صبحها آب زرشك يا شربت زرشك بخورند يا آنكه كلنار فارسى ريشه ؟ ؟ ؟ انجبار كهرباى شمعى تخم كشنيز بوداده با عرق كاسنى و نبات بنوشند و اكر تنقيه مقتضى باشد تنقيه كامل نموده كه در منضجات كل حلوا ريشهء خطمى تخم خرفه تخم كشنيز هريك 2 م ل ترنجبين پنج م ل داشته باشد و بجاى مسهل اكر مقى صرف نمايد اولى است چنانچه محمد ذكريّا كفته كه قى در اين مرض بسيار نافع است چنانچه اسهال در حبس طمث و زير شكم موضع كبد را بضدلين آب هميشهبهار آب كاسنى آب كشنيز سبز صدف طلا نمايند ايضا صمغ عربى و كل ارمنى و ربّ به تناول نمايند و حمولى مذكور نيز نافع است و اغذيّه و اشربه قابض مغلظ دم مثل انار ترش و آبقوره و سماق و زرشك نافع است و خوردن پالوده با شكر مفيد است و در قسم سيّم قرص كلنار
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 113
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص١١٣