به دستور مظفر الدين شاه توسط ميرزا ابراهيم خان عكاسباشى وارد ايران شد .
شاه قاجار به عكاسباشى دستور داد از شيرهاى دربار و صحنههاى عزادارى ماه محرم فيلمبردارى شود .
نخستين فيلم در ايران به سال 1311 ساخته شد . اين فيلم صامت كه « آبى و رابى » نام داشت به كارگردانى آوانس اوگانيانس عرضه گرديد كه ابتدا در تهران و سپس در برخى از شهرها از جمله رشت نمايش داده شد . يك سال بعد فيلم ناطق فارسى « دختر لر » در بمبئى هندوستان ساخته شد . اين فيلم در اغلب شهرهاى ايران از جمله رشت روى پرده سينما آمد . تا سال 1316 مجموعا 9 فيلم صامت و ناطق در ايران ساخته شد . حدود 10 سال كار ساختن فيلم در ايران متوقف گرديد . از سال 1326 به بعد سينماى ايران با ساختن فيلم « طوفان زندگى » به كارگردانى على دريابيگى بار ديگر فعاليت خود را آغاز كرد .
در رشت فكر تأسيس يك استوديوى فيلمبردارى به نام « گيلان فيلم » در سال 1326 شمسى گروهى را به فعاليت واداشت ولى هنوز كار خود را آغاز نكرده تعطيل شد .
هماكنون در شهرهاى مختلف گيلان 21 سينما فعاليت دارند كه فقط يكى از آنها به نام سينما ايران مربوط به بندر انزلى در سال 1352 تأسيس شده و بقيه همگى قبل از اين تاريخ فعاليت داشتهاند .
در اينجا اطلاعاتى كه در مورد سينماهاى گيلان جمعآورى شده به نظر خوانندگان مىرسد . لازم به توضيح است كه تعداد سينماهاى قبل از انقلاب اسلامى زيادتر از زمان حاضر بوده است . به عنوان مثال قبلا در رشت 11 سينما فعاليت داشتهاند حال آنكه هنگام نوشتن اين گزارش بيش از 6 سينما در رشت فعاليت ندارند .
سينماهاى رشت
سينما ايران : آغاز نمايش فيلم در رشت به دهه 1290 شمسى برمىگردد .
ظاهرا در « سالن اجتماعات فرهنگ » واقع در شمال غرب سبزهميدان رشت هفتهاى يك بار توسط شخصى به نام « الوشبيك » فيلم نمايش داده مىشد .
چندى بعد « كريشا ماياك » در اين محل سينما ايران را تأسيس كرد .
اين سينما داراى دو سالن تابستانى و زمستانى بود . قيمت بليط 10 شاهى ، 1 ريال و 5 / 1 ريال بود در سال 1336 پردهء سينما به « سينما سكوپ » تبديل شد .
سينما ايران تا سال 1345 به كار خود ادامه داد و در اين سال تعطيل گرديد .
در حال حاضر از محل آن به صورت پاركينگ استفاده مىشود .
سينما سفيدرود : سينمائى كه امروز سفيدرود نام دارد تاريخ تأسيس آن به پيش از سال 1320 شمسى مىرسد . در آن تاريخ سينماى مزبور « ماياك » نام داشت . مدتى بعد نام آن به « ديدهبان » تغيير پيدا كرد ولى طولى نكشيد كه « سينما سهيلا » نام گرفت . بهاى بليط آن ابتدا 10 شاهى و 30 شاهى ( 5 / 1 ريال ) بود كه در دهه 1330 به 5 ريال ، 10 ريال و 15 ريال افزايش يافت و فعلا قيمت بليط اين سينما 600 ريال است .
در سالهاى پيش از انقلاب يكبار ديگر تغيير نام داد و از آن زمان تاكنون به اسم سينما سفيدرود فعاليت دارد .
اين سينما با داشتن 800 صندلى در سال 1372 حدود 000 ، 600 تماشاگر
نمائى از سينما سپيدرود رشت
داشته است .
سينما انقلاب : كافه رستوران « لقانطه فرد » كه گاهى در آن برنامههاى رقص و آواز اجرا مىشد در دهه 1320 به « سينما سيروس » تبديل شد . در سال 1335 پرده سينما به صورت اسكوپ درآمد و اهالى رشت براى نخستين بار توانستند فيلم اسكوپ رنگى « خرقه » درباره زندگى حضرت عيسى را روى پرده عريض سينما تماشا كنند اما چون پهناى سينما ظرفيت فيلمهاى اسكوپ را نداشت گاه تصاوير بر روى ديوارهاى طرفين سالن مىافتاد .
در سال 1336 ، سينما سيروس آتش گرفت و سپس تعمير گرديد و به فعاليت خود ادامه داد . در سال 1350 پس از تعميرات اساسى « سينما كوروش » ناميده شد و بعد از انقلاب اسلامى به سينما انقلاب تغيير نام يافت .
بهاى بليط سينما انقلاب 550 ريال است . همچنين اين سينما ظرفيت بيش از 900 تماشاگر دارد و در سال 1372 افزون بر 000 ، 550 تماشاگر در آن به تماشاى فيلم نشستند .
سينما شرق : در اواسط دههء 1320 هنرمندان آذربايجان شوروى براى اجراى چند نمايش وارد رشت شدند . ستارهء درخشان اين هيئت خانم سوريا ( ثريا ) قاجار بود كه مقيم رشت شد و فروشگاه بزرگى نيز داير نمود . وى بعدها ، سالن اجتماعات شهردارى رشت ( محل مخابرات فعلى ) را اجاره نمود و سينما شرق را روبراه كرد . لازم به ذكر است در محل سالن شهردارى قبلا « سينما جهاننما » و بعد « سينما هما » فعاليت داشت . خانم سوريا قاجار ( كاجار ) در سينما شرق فيلمهاى تبليغاتى شوروى را نمايش مىداد . پيش از اين كار ، روسها روى ديوار سفيد شهربانى فيلمهاى تبليغاتى نمايش مىدادند .
ساختمان مذكور اكنون خراب شده و ساختمان ماكروويو در بخشى از آن ساخته شده است .