خريد و فروش آن آزاد بود ولى در سال 1316 شمسى پس از تأسيس دخانيات ايران تهيه و توليد و پخش توتون و مشتقات آن در انحصار دخانيات ايران قرار گرفت .
توتونكاران گيلان در سال 1324 ، به تشكيل « اتحاديه كشاورزى توتونكاران گيلان » مبادرت ورزيدند . تأسيس 1 درمانگاه در محل فعلى بيمارستان توتونكاران رشت از نخستين اقدامات اين اتحاديه بود . درمانگاه توتونكاران با تهيهء وسائل و تجهيزات لازم و عقد قرارداد با داروخانهء شبانهروزى رشت جهت تأمين داروهاى موردنياز به مداواى كشاورزان توتونكار عضو اتحاديه پرداخت .
از سال 1325 چند درمانگاه ديگر جهت درمان كشاورزان توتونكار در نقاط مختلف گيلان افتتاح شد . درمانگاهها در اين محلها قرار داشتند : بازار جمعه ، گلافزان فومن ، اباتر ، طاهرگوراب ، ضيابر ، كسما ، صومعهسرا ، پسيخان و گورابزرميخ . در سال 1326 هر روز بر طبق برنامهء تنظيمى يك آمبولانس با پزشك و پزشكيار و دارو و لوازم پزشكى به درمانگاههاى مزبور مراجعه كرده به معالجه و درمان بيماران مىپرداخت . در درمانگاههاى يادشده روزانه 1 پزشكيار مشغول انجام وظيفه بود . 2 روز در هفته نيز پزشك اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان در محل درمانگاه بيماران عضو اتحاديه را معاينه و درمان مىكرد .
در سال 1343 هيئتمديرهء اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان با توجه به نياز روزافزون درمان توتونكاران به احداث يك بيمارستان 30 تختخوابى با تجهيزات لازم مبادرت نمود . بيمارستان مذكور از سال 1346 درمان اعضاء اتحاديه كشاورزى توتونكاران گيلان و بيماران غير توتونكار را بر طبق ضوابط و مقررات مصوب هيئتمديرهء اتحاديه آغاز كرد .
چون اين بيمارستان با 30 تختخواب جوابگوى نيازهاى درمانى اعضاء اتحاديهء كشاورزى توتونكاران و مردم رشت نبود از اينرو بيمارستان به گنجايش 100 تختخواب در زمين 000 ، 10 مترمربعى متعلق به بيمارستان توسعه داده شد . كار ساختمانى از سال 1347 شروع شد و در سال 1350 با زيربناى 3500 مترمربع به اتمام رسيد . بيمارستان مذكور از سال 1351 تا سال 1355 كه به سازمان منطقهاى بهدارى و بهزيستى گيلان تحويل گرديد توسط هيئتمديرهء اتحاديه كشاورزى توتونكاران گيلان اداره مىشد . « 51 » تحويل اين بيمارستان به سازمان منطقهاى بهدارى و بهزيستى گيلان اشتباه محض بود زيرا بيمارستان و تجهيزات آن از سرمايهء توتونكاران زحمتكش عضو اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان بنا گرديده و هيچگاه جز اموال دولتى نبوده است .
به همين سبب اختلاف شديدى بين اتحاديهء كشاورزى توتونكاران و سازمان منطقهاى بهدارى و بهزيستى آغاز شد كه تا پيروزى انقلاب اسلامى ادامه داشت . بعد از تشكيل دانشگاه علوم پزشكى گيلان مقاولهنامهاى در مورد بيمارستان مزبور به امضاى رئيس دانشگاه علوم پزشكى گيلان ، مديرعامل اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان و نمايندهء امام در گيلان و امامجمعه رشت رسيد كه بر طبق آن اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان موافقت نمود ادارهء بيمارستان و بهرهبردارى از آن وسيلهء دانشگاه علوم پزشكى گيلان انجام گردد و كليهء لوازم و وسائل آن در اختيار دانشگاه علوم پزشكى گيلان قرار گيرد .
دانشگاه گيلان متقابلا تعهد نمود كليهء توتونكاران عضو اتحاديه و عائلهء تحت تكفل آنان را با ارائهء معرفىنامه اتحاديه در كليهء درمانگاهها و بيمارستانهاى تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكى گيلان در اولويت و تحت درمان رايگان قرار دهد و درمان شامل كليهء اقدامات و هزينههائى باشد كه در حد امكان بهبود و سلامت را تأمين نمايد ، مثل معاينات مختلف و آزمايش و عكسبردارى و اعمال جراحى و تزريقات و داروى موردنياز در داروخانه بيمارستان و يكى از داروخانههاى معتبر شهر رشت . دانشگاه متعهد شد كلينيك تخصصى دكتر شريعتى و داروخانهء آن را مثل گذشته دائر نمايد و بيماران عضو اتحاديه و عائله تحت تكفل آنان را به رايگان تحت درمان قرار دهد . در غير اين صورت يك واحد درمانى بايد در ساختمان بيمارستان توتونكاران دائر شود و همهروزه بيماران توتونكار و عائلهء تحت تكفل آنان را درمان نموده و داروى رايگان در اختيار آنان قرار دهد . طبق قرارداد مزبور در هريك از بيمارستانها و كلينيكها و درمانگاههاى تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكى گيلان در هر قسمت و بخش روزانه 3 تا 5 شماره براى توتونكاران و اعضاء خانوادهء آنان اختصاص يافت و در هر بيمارستان حداقل 5 تخت جهت مداوا و بسترى نمودن آنان منظور گرديد تا در امر درمان اعضاء اتحاديه و عائلهء تحت تكفل آنان تأخير و مشكلى ايجاد نگردد .
اين بيمارستان كه در خيابان نامجوى رشت واقع شده در حال حاضر ( سال 1373 ) داراى 105 تخت و 2 بخش به شرح زير است :
بخش چشم 55 تخت
بخش گوش و حلق و بينى 50 تخت
بيمارستان توتونكاران داراى آزمايشگاه ، داروخانه ، راديولوژى و 156 كارمند ( 67 مرد و 89 زن ) است . همچنين 15 پزشك متخصص و 2 پزشك عمومى دارد .
بيمارستان دكتر حشمت رشت
بيمارستان دكتر حشمت رشت در سال 1349 با نام كورش آغاز بهكار كرد . در سال 1342 زمين اين بيمارستان كه 132 ، 16 مترمربع است توسط شخص نيكوكارى به نام بيانى به صورت رايگان در اختيار جمعيت شير و خورشيد سرخ رشت قرار داده شد . كار ساختمانى آن در سال 1343 آغاز گرديد و در سال 1348 با زيربناى 7745 مترمربع پايان يافت .
اين بيمارستان بعد از انقلاب اسلامى ، در سال 1358 به سازمان منطقهاى بهدارى و بهزيستى استان گيلان پيوست و پس از تأسيس دانشگاه علوم پزشكى گيلان به اين دانشگاه تحويل گرديد .
بيمارستان مزبور در سال 1369 داراى 122 تخت در بخشهاى درمانى زير بود .
بخش داخلى 30 تخت ( 24 درصد تختهاى بيمارستان ) .
هامش
( 51 ) . هيئت مؤسس اتحاديهء كشاورزى توتونكاران گيلان بدين قرار بودند : نعمت عربانى ، يوسف عربانى ، احمد داودى ، مير طيب نعيمى ، محمد على دادور ، فريدون اكبر و گلآقا فرجاد باستانى . همچنين اولين هيئتمديره اتحاديه مركب بود از : محمد على دادور ، احمد داودى ، فريدون نعيمى اكبر ، يحيى گيگاسرى ، سالار مشكوة ، رئيس هيئتمديره نيز احمد داودى بود .