* فقر :
رساله در . . . پاسخ سيد احمد كبير به عماد الدين است ، كه بايستى نجم الدين كبرا ( د 619 ق ) ( - آداب صوفيه ، و جز آن ) باشد .
نسخهها 2 / 1300 .
دانشگاه 11 / 2279 نسخهاى از سدهء 8 - 9 ق .
* فقرات . از صوفى بزرگ و ناشناختهاى از سدهء 9 ق ،
كه بايستى خواجه عبيد الله احرار نقشبندى ( 806 - 895 ق / 1403 - 1490 م ) باشد .
عباسى ( 1 / 120 ) گويا بر پايهء بيتى آن را از عطار نيشابورى ( د پيرامون 627 ق / 1230 م ) دانسته است :
كفر كافر را و دين ديندار را - * ذرهاى دردت دل عطار را .
طرازى ( قاهره ، دار الكتب 2 / 32 ) آن را به روايت عبد الله كاشغرى ( د 895 يا 860 ق / 5 يا 1456 م ) ياد كرده ( - « توجه » هف ) .
در يكى از « فقرات » ( گنجبخش ش 6912 ص 146 ) آمده : اين فقير در زمانى كه به بخارا رسيدم و شرف خدمت حسام الدين و مولانا حميد الدين شاشى ( چاچى ) مشرف شدم » .
اين حميد الدين پدر همان حسام الدين از روزگار خواجه بهاء الدين نقشبند ( د 791 ق / 1389 م ) بوده و حسام الدين شاشى ( د 819 ق / 1416 م ) است ( خزينه 1 / 558 ) ، پس نگارنده از سدهء 9 ق است و به عبيد الله ، خواجهء احرار بهتر مىخورد ، كه نام او در انجامهء برخى از نسخهها آمده است .
با سربندهاى « فقره » كه شمار آنها در نسخهها يكسان نيست . به نثر روان آميخته به نظم ، در زمينهء توحيد و شهود ، ظهور جمال ، غايت شدن ، فناى مطلق ، تجلى ، دوام ، آگاهى ، شوق و حزن ، وقوف قلبى ، نگاهداشت . . . .
آغاز : خداوندا به عزت آنكه به فردانيت ذات متفردى ، و به وحدانيت صفات متصفى .
مشترك 3 / 1747 ( 17 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1301 به روايت كاشغرى ( 2 نسخه ) ؛ نفيسى 1 / 262 احرار ، همانجا 2 / 778 نام چند كارش از آن ميان « فقرات الخطيره » يا « فقرات » .
دايرة المعارف ش 235 عكسى ، 292 عكسى .
ازبكستان ، تاشكند 3 / 271 « فقرات العارفين » ( 6 نسخه ) ؛ بشير حسين ، شيرانى 2 / 237 از احرار ؛ تركيه ، بروسه 331 « رسالهء خواجه عبيد الله احرار » ؛ تركيه ، مغنيسا 299 « كليات نقشبند » از احرار ؛ تركيه ، كتابخانهها 562 از عبيد الله ؛ شوروى ، سالتيك ، شدرين 2 / 67 « فقرات العارفين » احرار ؛ عباسى 1 / 120 از عطار ؟ ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 400 « فقرات العارفين » احرار ( 3 نسخه ) ؛ فرهنگستان ، نامگو ، فارسى ، 315 ( همان 3 نسخه ) ؛ قاهره ، دار الكتب 1 / 221 ، همانجا 2 / 32 ( 2 نسخه ) به روايت كاشغرى ؛ گنج 2 / 763 « كليات احرار » ( 2 نسخه ) ؛ مصر ، خديويه 2 / 422 ، 416 ؛ موزهء سالار 8 / 265 ش 3419 از احرار ؛ نوشاهى ، موزه 246 از احرار .
* فقرات ، ترجمهء تركى . متن از خواجهء احرار ( - بالا ) .
ترجمه از مصطفى حسين صادقى .
آغاز : حمد و ثناى ممتنع الاحصاء . . . .
قاهره ، دار الكتب 1 / 89 ( 2 نسخه ) .
* فقرات العارفين .
احرار - فقرات .
* فقرات و نكات .
ابن يار محمد ، داود خان عباسى - بخش ادبيات نثرى .