* سوقاننامه .
از عبد الله فريدنى تهرانى . به نام ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ق ) ، در 1294 ق .
در آن با طنز جلوداران و چابكسواران آن روزگار را نقد مىكند ، كه چگونه دست به دزدى و ناپاكى مىزنند .
آغاز : به خاطر فاتر چنين رسيد كه رساله عجالتا در بيان ظلمهاى حضرات جلودار خر و رئيس بىمروت و چابكسواران تخم حمار .
نسخهها ( 2 ) 2 / 1634 .
ملى 1 / 472 .
* سؤال و جواب عماد الدين مطرزى .
از رشيد الدين فضل الله همدانى ، ( 648 - 718 ق / 1250 - 1318 م ) . پاسخى است به پرسش « مولانا معظم . . . عماد الملة و الدين المطرزى » كه در ديباچهء كوتاه پرسشكننده از خود به « عماد مطرزى » نام مىبرد . ( - سؤال و جواب عضد الدين مطرزى ) . پرسشى است درباره حرص و ديگر كاستىهاى روانى در ميان مردمان . و گفتهء قرآن :
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ
. . .
وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا . . .
و پاسخ دربارهء مقام انسانى است و پند و اندرز . اين گفتار در ص 54 - 58 چاپ فاكس ميله كارهاى او چاپ شده است .
آغاز : پيوسته بسيط عالم بر نور عدل و علم مخدوم اعظم .
منزوى ، هفتاد مقاله 2 / 848 ؛ اعلام 2 / 1791 .
دايرة المعارف ش ( 5 ) 721 عكسى .
گنجبخش ش 13789 .
* سه چيز كه رهروان را مىبايد .
از بابا افضل كاشانى ( 610 - 707 ق ) . ( - جاوداننامه ) . اين گفتار در بخش 13 « مصنفات بابا 644 » چاپ شده است .
آغاز : سالك راه را سه چيز ضرور است :
يكى همّت عالى ، دوم خاطرى قوى ، سوم ارادات نيكو .
نسخهها ( 2 ) 2 / 1634 ( 3 نسخه ) .
دانشگاه 2 / 1634 ؛ نوربخش ، تهران 2 / 226 .
آصفيه 3 / 684 ش 420 .
* سه مكتوب .
كرمانى - صد خطابه .
* سياح هندى و ايرانى .
مكالمه سياح ايرانى با شخصى هندى - بخش داستانها 1 / 477 .
* سياحى گويد :
كجبينان : رسالهء يكى از سياحان . از ميرزا ملكم خان ، ناظم الدوله . ( جلفا 1249 - سويس 1326 ق ) . داستانى انتقادى ، از زبان جهانگردى فرنگى ، كه برخى از آداب و رسوم و اوضاع آن روزگار را به ريشخند مىگيرد .
اين گفتار يك بار به كوشش هاشم ربيعزاده ، در آغاز مشروطيت ، 1325 ق چاپ شده است .
آغاز : يكى از سياحان فرنگستان اين مطالب را به خط فرانسه نوشته . . . بعد از آنكه از منزل مفسده بيرون آمديم ، رفيقم مرا برد ميان چند فرقه غريبه .
نسخهها ( 2 ) 2 / 1635 به سه نام بالا ( 3 نسخه ) ، 1679 « نامه يكى از سياحان » ؛ ذريعه 12 / 269 « سياحى گويد » ؛ فهرستواره 1 / 721 ( راهنما ) ؛ مشار 3 / 3108 « سياحى گويد » ؛ مشار ، مؤلفين 6 / 284 - 287 ؛ پيشگفتار چ مجموعه آثار ميرزا ملكم از محيط طباطبايى .
دانشگاه 11 / 2214 « كجبينان و ياوه